Marcel de V. was geen Nick Leeson

Vestia-proces De oud-kasbeheerder van woningcorporatie Vestia staat donderdag voor de rechter. Hij heeft niets strafbaars gedaan, zegt hij.

Marcel de V. speculeerde volop op de renteontwikkeling en bouwde een derivatenberg ter waarde van 23 miljard euro op. Foto David van Dam

„Ik heb er geen spijt van”, antwoordde hoofdverdachte Marcel de V. stellig in 2014. De ontslagen kasbeheerder van Vestia werd publiekelijk verhoord tijdens de Parlementaire Enquête Woningcorporaties. „Ik voel me ook niet verantwoordelijk voor die 2 miljard”, voegde Marcel de V. er aan toe. Die schade van het derivatendebacle, dat was niet zijn schuld, vond hij.

Deze donderdag begint in de Rotterdamse rechtbank het strafproces in de Vestia-affaire en wordt Marcel de V. opnieuw verhoord. Hij wordt verdacht van omkoping, oplichting, witwassen en valsheid in geschrifte. Marcel de V. zal in de rechtszaal opnieuw zijn onschuld bepleiten en een interessante vraag tegenwerpen: welke ‘oplichter’ betaalt er nu keurig belasting over crimineel geld?

Smeergeld

Marcel de V. heeft als kasbeheerder tussen 2004 en 2012 in totaal 10,4 miljoen euro aan smeergeld aangenomen, volgens justitie. Hij kreeg het geld van de andere hoofdverdachte Arjan G., de intermediair van het bureautje FIFA Finance. Arjan G. legde voor Vestia contact met banken om derivaten (renteverzekeringen) af te sluiten. Arjan G. kreeg hiervoor een flinke commissie en sluisde de helft door naar Marcel de V. De kasbeheerder verzweeg de rol van Arjan G. en de miljoenen die hij zo verdiende voor zijn baas bij Vestia, Erik Staal.

Marcel de V. speculeerde volop op de renteontwikkeling en bouwde een derivatenberg ter waarde van 23 miljard euro op. Toen de rente tijdens de kredietcrisis niet steeg maar daalde, keerden de derivaten zich eind 2011 juist tegen Vestia. Banken eisten onderpand met vele nullen, de corporatie dreigde failliet te gaan en kocht de derivaten af voor 2 miljard euro.

Arjan G. heeft zichzelf aangegeven, spijt betuigd, meegewerkt met justitie en geschikt met Vestia. Maar Marcel de V. vindt dat hijzelf niets strafbaars heeft gedaan. „Dat zullen de juristen moeten uitzoeken”, zei hij eerder tegen de enquêtecommissie.

Lees ook: Vestia heeft geschikt met hoofdverdachte Arjan G.

ABN Amro-rekening

Ten eerste liet Marcel de V. de miljoenen van Arjan G. open en bloot storten op een rekening bij ABN Amro – een van de derivatenbanken. Die rekening doopte hij ‘Inventus’, een verwijzing naar zijn eigen inventiviteit. Na iedere deal maakte Arjan G. de helft van de commissie over in maximale tranches van 250.000 euro.

Marcel de V. betaalde keurig belasting over zijn ‘neveninkomsten’

Ten tweede droeg Marcel de V. gewoon belasting af over het geld. „Ik had neveninkomsten; zo heb ik het gezien”, zei hij in 2014. „Die hoefde ik ook niet te melden bij Vestia.”

De vraag blijft waarom de Belastingdienst niet eerder argwaan kreeg. De belastingaangiften van Marcel de V. tot en met 2009 werden gewoon goedgekeurd, heeft hij verklaard.

Pas begin 2012 hoorden ambtenaren van Binnenlandse Zaken tot hun schrik van de Belastingdienst dat Marcel de V. miljoenen had verdiend met een onbekende ‘bijbaan’.

Speculatieschandalen

Ten derde beweert Marcel de V. dat hij niet voor eigen gewin, maar altijd in het belang van Vestia heeft gehandeld. Voordat de kredietcrisis kwam, had Vestia jarenlang lage rentelasten dankzij de (risicovolle) derivaten die hij afsloot. Hij bleef daarbij binnen de lijntjes van het financieel statuut van Vestia, dat hem alle ruimte gaf. Marcel de V. was geen rogue trader die zijn bevoegdheden overschreed, zoals Nick Leeson bij Barings Bank en Jérôme Kerviel bij Société Générale, concludeerde de enquêtcommissie.

Ten slotte wordt hij niet strafrechtelijk vervolgd voor de 2 miljard schade – zelfs 2,7 miljard als je de kosten van eerdere noodreparaties van de derivatenportfeuille meerekent. Die afkoopregeling met de banken kwam tot stand in juni 2012: drie dagen nadat Marcel de V. door justitie werd vrijgelaten. De oud-kasbeheerder zat twee maanden in voorlopige hechtenis in plaats van aan de onderhandelingstafel. Zelf zei hij dat Vestia de derivaten beter had kunnen houden omdat de rente later weer steeg. Die 2 miljard euro schade komt door oud-minister Liesbeth Spies van Binnenlandse Zaken (CDA) die aandrong op een snelle oplossing, vond hij.

Justitie

De civiele rechter heeft Marcel de V. vorig jaar wel veroordeeld tot een schadevergoeding aan Vestia van 11,5 miljoen euro. Ook het Openbaar Ministerie kijkt er anders tegenaan.

Marcel de V. sloot derivaten met Fortis, Deutsche Bank, Citi Bank en BNP Paribas af, omdat hij er via Arjan G. zelf rijk van werd, aldus justitie. Hij heeft dit persoonlijk belang verzwegen voor het bestuur en de commissarissen van Vestia. Sterker, Marcel de V. heeft een contract en e-mailverkeer vervalst en verwijzingen naar Arjan G. als intermediair laten schrappen.

Met een rekening op naam van ‘Inventus’ probeerde hij zijn neveninkomsten toch te verhullen, stelt het OM. Hij heeft geld witgewassen met de verbouwing van zijn woonboerderij, een hypotheekaflossing en de aanschaf van exclusieve wijnen, dure herenkleding en een audio-installatie.

Het OM ziet Marcel de V. als een slimme oplichter die keurig belasting betaalde over crimineel geld.

Hoe zat het ook alweer met het derivatenschandaal rondom Vestia? Lees hier de reconstructie terug: Hoe smeergeld leidde tot systeemfalen.
    • Eppo König