‘Dus de clitoris is eigenlijk net een piemel?’

Seksualiteit Volgens experts weten (jonge) vrouwen bar weinig van hun eigen vagina. NRC nam de proef op de som met een ‘vulva-quiz’.

Beeld: Getty

Heeft u verstand van de vagina? De twee Noorse geneeskundestudenten Ellen Støkken Dahl (25) en Nina Brochmann (29) denken van niet. Zij zijn auteurs van de in december verschenen bestseller Het wonder daaronder, die handelt over het vrouwelijk geslachtsdeel: over het uiterlijk ervan, de (on)gemakken en de hardnekkige mythes erover.

Het boek is allereerst bedoeld om voor te lichten, schrijven Støkken Dahl en Brochmann in het voorwoord. Maar ook om meer zelfvertrouwen te kweken bij jonge vrouwen, en ze bewust(er) te maken van hun lichaam. Dagelijks ontvangen de twee promovendi brieven van vrouwen die zich afvragen of ze er wel „normaal” uitzien daar beneden, en of ze wel horen te voelen wat ze voelen.

De twee zijn niet de enigen die zich bezighouden met de vulva: Het Vaginaboek van Goedele Liekens werd recent opnieuw uitgegeven, en ook in de boeken Kom als jezelf, Seks! en Vuile lakens, een hedendaagse visie op seksualiteit is speciale aandacht voor het vrouwelijk geslachtsdeel. Wie een tijdje op Instagram rondstruint, vindt eveneens aardig wat accounts die gaan over de vulva.

Is de kennis van (jonge) vrouwen over hun geslachtsorgaan echt zo slecht? NRC nam de proef op de som, maakte een ‘vulvaquiz’ en liet vijf meisjes van zestien en zeventien jaar uit Haarlem de test invullen. Twee meisjes doen havo 5, drie doen vwo 5. Alle meisjes willen anoniem blijven omdat ze het een intiem onderwerp vinden. Nu kunnen ze vrijuit spreken.

Alle vijf hebben ze geen geliefde – „er zijn geen leuke jongens”. Ze hebben wel allemaal al eens gezoend, maar nog geen andere seksuele ervaring. Dat geldt overigens niet voor alle meisjes in hun leeftijdsgroep, denken zij. „Het verschilt per vriendenkring, in sommige groepen hebben meisjes wel elke maand seks.”

Ze denken allen goed bekend te zijn met het vrouwelijk geslachtsorgaan. In hoog tempo sommen ze op waar ze hun seksuele voorlichting vandaan halen: puberboeken die ze van hun ouders kregen, het televisieprogramma Spuiten en Slikken, biologieles („we moesten een bevalling bekijken, echt vreselijk was dat”), Google, Google en nog eens Google, meisjesbladen zoals de Cosmo Girl, en via Snapchat worden ook geregeld „tips en artikelen over seks” gedeeld.

Vagina… vulva… clitoris…

Toch beginnen ze allevijf bij vraag één al te pruttelen: of een penis qua seksueel genot te vergelijken is met de vagina of met de clitoris. „Ik weet het nu al niet!”, roept eentje zuchtend uit. Het is ook lastig. Vagina wordt in het dagelijks taalgebruik het meest gebruikt als het vrouwelijke equivalent van de penis, maar het verwijst officieel alleen naar de buis binnenin die uitkomt bij de baarmoedermond. ‘Vulva’ verwijst dan weer naar de onderdelen aan de buitenkant (schaamlippen, clitoris, ingang vagina). Als het om seksueel genot gaat, kun je de penis weer beter vergelijken met de clitoris, want in beide komen de zenuwuiteinden samen.

Ook op vraag twee, op welke van twee plaatjes de clitoris te zien is, weet niemand het antwoord: alle vijf dachten ze dat de clitoris alleen het knopje aan de buitenkant was, terwijl de clitoris zowel van binnen als buiten zit. „Dus eigenlijk is de clitoris een soort piemel die ook stijf wordt?”, vraagt een van hen verwonderd bij vraag vier. Ze kijken verheugd naar elkaar.

Lees ook: Vraag eens een vulva voor je verjaardag

Dat ze dit niet weten, komt volgens gezondheidswetenschapper Arjet Borger (35) doordat de clitoris voornamelijk een inwendig orgaan is. Borger onderzocht voor haar boek Seks voor iedereen hoe we in Nederland praten over seksualiteit en hoe we seksuele voorlichting geven. „Professionals hebben pas sinds kort, dankzij 3D-technieken, volledig zicht op de clitoris, dus het duurt denk ik nog wel even voordat deze kennis in het biologielokaal wordt verspreid.”

Over de andere vragen over het uiterlijk van de vulva, zijn de meisjes zelfverzekerder. Ze weten bijvoorbeeld „heus wel” dat schaamlippen in allerlei vormen komen, en dat ze allemaal normaal zijn. Is er dan nooit iemand onzeker over die van zichzelf? Ja, oké, soms, geven ze toe. Ze hebben zichzelf nog nooit met een spiegeltje bekeken, maar tijdens logeerpartijtjes zien ze „elkaar” wel. Al praten ze nooit over hun onzekerheid en verschillen.

Ook de vraag over de G-spot heeft maar één iemand fout beantwoord. Dat een gezonde vulva niet naar roosjes ruikt, weet iedereen, net als dat afscheiding verschilt van dag tot dag.

‘Een meisje is al snel een slet’

Over het uiterlijk weten ze veel, maar zodra het gaat over wat een meisje met haar vulva doet, komt er onzekerheid naar boven, blijkt uit hun reacties. Iedereen is het erover eens dat „ieder haar ding” moet doen, maar een meisje dat ieder weekend haar vagina aan een ander laat zien, wordt wel vaak gezien als een „slet”, vertellen ze. „Als een meisje zonder relatie seks heeft, is ze al een slet.”

Borger denkt dat veel jonge vrouwen niet goed weten hoe ze met seksualiteit om moeten gaan, omdat seksuele voorlichting in Nederland vooral gericht is op het ‘lichamelijke’, over de seks zelf en de tastbare aspecten zeg maar, en veel minder op de emoties die daarbij komen kijken en de relatie tussen geliefden. „We geven jongeren informatie over de fysieke kant, maar dan weet je nog niks over de emotionele beleving van seks. Dat laatste gaat veel meer over hoe je met jezelf omgaat, of je het samen goed hebt, over liefde en relaties dus.”

Lees ook: De-man-heeft-altijd-zin – en andere seksfabels op het hakblok

Borger ziet verder dat er in voorlichting de laatste jaren steeds meer nadruk komt te liggen op het seksuele plezier van meisjes en vrouwen, wat onder andere een gevolg zou zijn van het #MeToo-debat. Zo is er bijvoorbeeld meer aandacht voor zelfbevrediging onder vrouwen. „Het positieve gevolg daarvan is dat meiden hierdoor zichzelf en hun seksualiteit leren accepteren. Maar ik zie ook dat het meiden extra druk geeft: niet iedereen heeft hier zin in. Je kunt plezier niet afdwingen, het is een resultaat.”

Volgens Borger zie je deze druk tot het hebben van plezier en open moeten zijn daarover terug bij vraag tien, over masturberen. Hoewel alle meisjes antwoorden dat meisjes meestal meer leren genieten van seks en wat ze lekker vinden door te oefenen met zichzelf, zeggen ze hier nooit over te praten. En zijn ze naar eigen zeggen misschien best een beetje „preuts”. Borger: „Ze verontschuldigen zich haast dat ze er niet over praten.”

    • Daan Borrel