opinie

    • Arjen Fortuin

Alles wat het westen niet wil weten over Saoedi-Arabië

Zap De documentaireserie Huis van Saoed gaat over de ontwikkelingen in Saoedi-Arabië. De kroonprins trekt de aandacht met hervormingen, maar daar staat veel ellende tegenover.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (rechts) in Huis van Saoed (HUMAN)

Er zijn van die dinsdagen dat je geen zin hebt in de boeven van Opsporing verzocht, de dapperen van Je zal het maar hebben of de Gauguin van Jeroen Krabbé en zo belandde ik op BBC 2. Hier verwacht u nu ongetwijfeld een lofzang op het werk van de Britse staatsomroep, waar de mensen nog gewoon mogen uitspreken (dit schijnt koningin Beatrix ooit te hebben ontdekt), er geen reclameblokken zweven en alles van een kwaliteit is waar wij alleen maar van dromen.

Het viel me toch een beetje tegen. Inderdaad waren de beelden van de RHS Chelsea Flower Show fraai uitgelicht en leerde ik nieuwe dingen over the narrative van de winnende tuinen, maar ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat er zich een zekere verboerzoektvrouwing van de BBC heeft voltrokken. Maandag trok men met Antiques Road Trip, Great British Railway Journeys en Back to the Land het platteland op. En dan moest de herhaling van Love in the Countryside nog komen.

Minder lieflijk was de herdenkingsdocu die om 10 uur volgde, precies een jaar na de aanslag in Manchester. Van meisjes die met glimmende ogen vertellen welke makeup ze kozen voor hun droomconcert van Ariana Grande gaat het duister over in de voorbereidingen van de terrorist. Het leidde tot een kalme en waardige reconstructie.

Maar de beste BBC was dinsdagavond uiteindelijk niet bij de BBC te zien, maar op NPO 2, waar HUMAN het laatste deel uitzond van het drieluik Huis van Saoed. Het is een soort Alles wat u wilde weten over Saoedi-Arabië maar niet durfde te vragen, of beter nog: Alles wat het westen niet wil weten over Saoedi-Arabië en zeker niet van plan is te vragen. Want de Saoedi’s zijn een bondgenoot in de strijd tegen terrorisme en een belangrijke handelspartner.

Dat laatste kwam vorige week uitgebreid aan de orde. Toen stond corruptie centraal in de uitzending en speelde ons eigen Ballast Nedam een grote bijrol. Volgens de door de BBC geraadpleegde Nederlandse documentairemaker Jacco Versluis (2Doc: Inzake Saoedi-Arabië) betaalde het honderden miljoenen aan smeergeld om in Saoedi-Arabië vliegvelden te mogen bouwen. Een boete volgde, maar dat de misstanden met de Saoedi’s van doen hadden bleef onder de pet.

Kroonprins Mohammed bin Salman probeert de corruptie in zijn land te bestrijden – hij zette onder meer honderd van zijn eigen familieleden gevangen. Hij trok internationaal de aandacht met hervormingen als de opheffing van het autorijdverbod voor vrouwen. Daartegenover staan karrevrachten ellende: de oorlog in Jemen, het misbruik van antiterrorismewetgeving om de oppositie de mond te snoeren, het inzetten van bots om de bevolking via sociale media te controleren, de massale schending van vrouwenrechten.

Het aardigste wat over de prinsen te zeggen valt na Huis van Saoed is dat ze hun prostituees goed behandelen, „als prinsessen”. Pijnlijk veelzeggend zijn de commentaren van westerse deskundigen als ze stellen dat de burgers in het welvarende Saoedi-Arabië beter af zijn dan waar ook in het Midden-Oosten. Iets zegt me dat de man die dat beweerde geen vrouwelijke burgers in gedachten had.

Lees ook: Vrouwenbeweging is de nek omgedraaid in Saoedi-Arabië

En er is de schrik in de ogen van diplomaten als ze speculeren over een omwenteling in het door economische stagnatie getroffen land. Dat zou, menen ze, een ramp betekenen voor de regio en de wereld. Is dat de uiting van een Stockholmsyndroom of een redelijke geopolitieke inschatting? In beide gevallen lijden er miljoenen mensen onder, zoals Huis van Saoed ondubbelzinnig laat zien.

    • Arjen Fortuin