Luiers ruilen voor wc-papier, op straat en via Instagram

Ruilhandel

De Venezolanen hebben het steeds moeilijker. Zelfs papiergeld is schaars. Je krijgt korting als je ermee betaalt.

In een park in de wijk Santa Rosa de Lima heeft Marlly Rico (39) rijst, zeep en tandpasta voor zich uitgestald. Producten die ze over heeft en wil ruilen. „Ik heb momenteel geen geld om bonen, meel en shampoo te kopen. Ik hoop dat ik deze producten daarvoor kan ruilen”, zegt ze. Marlly werkt als schoonmaakster in een appartementencomplex voor rijke mensen. „Af en toe geven ze me een stuk vlees om mee naar huis te nemen voor mijn gezin, of krijg ik toiletpapier, dat ook zeer schaars is. Anders zou ik niet kunnen overleven.”

Bij een hyperinflatie die tegen het eind van dit jaar kan oplopen tot boven de 100.000 procent, wordt massaal ruilhandel bedreven. Er zijn daarvoor ook verschillende websites waar producten worden aangeboden. De Instagrampagina ‘trueque Caracas’, ofwel ‘ruilhandel Caracas’, heeft 10.000 volgers.

Voor Patricia Gomes is de pagina een uitkomst. Ze is dringend op zoek naar luiers die ze wil ruilen tegen toiletpapier. „In de winkels met door de overheid gesubsidieerde producten kun je vaak maar één product vinden. Ik koop daar dan meer van en hoop dat product dan via de site te ruilen. Contant geld gebruik ik nauwelijks meer, het is er gewoonweg niet. Alles gaat digitaal, met pinpas of via ruilhandel”, zegt Gomes, die wekelijks wel naar producten zoekt via Instagram.

Taxirit voor drie ons ham

Uit pinautomaten kunnen de Venezolanen maximaal 10.000 bolivar per dag halen, tegen de huidige koers is dat nog niet eens een dollarcent waard. Een doos eieren kost tegenwoordig bijna 1,5 miljoen bolivar, ongeveer een gemiddeld maandsalaris. Betaal je in cash dan is het goedkoper: 700.000 bolivar. „Maar hoe kom je aan zoveel cash?”, roept Gomes uit.

In de sloppenwijken, waar veel mensen wonen die niet kunnen internetbankieren omdat ze geen bankrekening hebben, floreert de ruilhandel.

Zo betaalde Joana Valentino, een moeder van drie kinderen uit de sloppenwijk Petare, laatst een ritje met de motortaxi met drie ons ham. „Ik hoop dat binnenkort ruilhandel ook in de bus kan, want dat is nog steeds een groot probleem, daar kun je alleen met biljetten betalen”, zegt ze.

Door teruglopende olieprijzen, politiek en economisch wanbeleid en grootschalige corruptie is het ooit zo rijke Venezuela, met de grootst aantoonbare oliereserves ter wereld, sinds 2015 compleet aan de grond geraakt. „We importeren voor ruim 80 procent aan producten en materialen, er wordt nauwelijks meer zelf geproduceerd. Die importproducten moeten in dollars betaald worden; die komen nauwelijks meer binnen, waardoor de inflatie torenhoog is”, zegt econoom Asdrúbral Oliveros. „Als er al verbetering komt, wat niet te verwachten is, duurt het nog tientallen jaren voordat we weer op het vroegere, gezonde niveau zijn.”

Op de overdekte markt in de wijk Chacao liggen trossen bananen, papaja’s en mango’s kleurrijk uitgestald, maar klandizie is er nauwelijks. Marktkoopman Xavier Soares wacht tot zijn klant via de app van Banco Banesco op zijn mobiele telefoon de transactie heeft overgemaakt. „Mensen betalen met pinpas of zoals deze klant direct via de bankapp, terwijl ze naast me staan”, zegt Soares. Mensen die wel in contanten betalen, krijgen bij hem een flinke korting. „Wij als winkeliers kunnen ook nauwelijks meer aan cash komen, dus je doet mij een genoegen met biljetten.”

Even later telt een klant een miljoen bolivar neer in enorme geldpakketten om fruit af te rekenen. „Het is net een scène uit een drugsfilm waarbij een cocaïnedeal wordt geregeld”, lacht Soares. „Maar eigenlijk is het dieptriest, ons geld is niets meer waard.”

Lege straten door exodus

Naar schatting 2 miljoen Venezolanen zijn de afgelopen jaren gevlucht, voornamelijk naar Colombia en Brazilië of met bootjes richting Aruba en Curaçao, onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Deze exodus is duidelijk te merken in hoofdstad Caracas, waar de straten leger zijn en veel winkels sluiten.

De crisis treft ook José Tomás Godoy, die samen met zijn moeder een parkeergarage runt onder een winkelcentrum. Tot vorig jaar waren er dagelijks nog 1.200 parkeerplaatsen bezet, nu nog maar 300. „Cash geld is er niet, we huren een betaalmachine van een bedrijf, zij eisen 5 procent per betaling met pinpas. Papier wordt steeds duurder, binnenkort zullen we oude bonnetjes gaan hergebruiken”, zegt hij.

Door de crisis is het ook te duur om instapkaartjes voor de metro te drukken, waarop de overheid besloot die dan maar gratis te maken voor de passagiers. Een meevaller voor de Venezolanen. „Voor mij blijft het toch een sociale regering. Ik krijg mijn pensioen en voedselpakket en kan nu ook gratis met de metro”, zegt Antonio Campos (85), die steunend op een stok de bomvolle metro instapt. „Maduro heeft geen schuld aan deze crisis, de sancties die het buitenland ons oplegt, treffen vooral ons, de gewone Venezolaan”, meent de oude man. Hij blijft trouw aan Nicolás Maduro.

Elementen uit deze reportage zijn eerder gebruikt in een op zondag 20 mei op nrc.nl gepubliceerd artikel, voorafgaan aan de uitslag van de verkiezingen.

    • Nina Jurna