Israël boos over parodie Sanne Wallis de Show

De parodie, waarin de winnende Israëlische inzending voor het songfestival op de hak wordt genomen, “overschrijdt vele grenzen”, aldus de ambassadeur.

Foto Bob Bronshoff

De Israëlische ambassade in Nederland heeft dinsdag een schriftelijke klacht ingediend onder meer bij BNNVARA naar aanleiding van het programma Sanne Wallis de Show. De satirische parodie op het winnende Israëlische songfestivallied is volgens de ambassadeur “bot en wreed” en “overschrijdt vele grenzen”.

In het lied, dat zaterdag tijdens de eerste uitzending van het nieuwe NPO-programma werd gezongen, wordt Israël fel bekritiseerd om de recente aanvallen op Palestijnen. Daarbij werden beelden getoond van Palestijnse protesten in de Gazastrook, naar aanleiding van het zeventigjarig bestaan van Israël deze maand. Martine Sandifort zingt als zangeres Netta onder meer: “Open ambassades, zorg dat je casht” en “van je dollars and cents en pecunia-ja!”

Het fragment uit de uitzending van zaterdag 19 mei:

Het Israëlische dagblad Haaretz schrijft dinsdag dat de klacht is verstuurd naar omroep BNNVARA, het ministerie van Buitenlandse Zaken en het Centraal Joods Overleg. In e-mail, in handen van NRC, staat onder meer dat er op deze manier “een grap wordt gemaakt van de doden die in Israël de laatste weken zijn gevallen”. Over het gebruik van de beelden van de protesten schrijft de ambassadeur dat dit “fout en schandelijk” is.

‘Overschrijdt de grenzen van satire en persvrijheid’

“Artistiek is er niets mis met deze sketch, maar daar gaat het niet om”, aldus ambassadeur Aviv Shir-On in een telefonische toelichting aan NRC.

“De inhoud was grof en beledigend. Het programma maakt Israël belachelijk en verpakt antisemitische stereotypes als grapjes. Ook maken ze een grap van alle doden die er recent in Gaza zijn gevallen, dat is ongepast. Israël maken we geen grappen over slachtoffers, of ze nou Israëlisch of Palestijns zijn”.

Volgens Shir-On overschrijdt Sanne Wallis de Show daarmee de grenzen van satire en persvrijheid. Volgens hem heeft de omroep naar aanleiding van de klacht nog geen contact gezocht met de ambassade.

Een dag na de uitzending kwam het CIDI, Centrum Informatie en Documentatie Israël, op Twitter in het verweer. In een tweet plaatste de belangenorganisatie puntsgewijs kanttekeningen bij de uitspraken die in het lied worden gedaan. Ook concludeerde het CIDI dat de songtekst problematisch is vanwege de vele verwijzingen naar stereotypes over Joden en de “foutieve informatie over Israël”.

“Kwaadaardig”, zegt CIDI-directeur Hanna Luden over de parodie. “Er worden aannames gedaan die totaal fout zijn. Zo zouden de Israëliërs feesten over de ruggen van Palestijnen. Het mag dan wel satire zijn, maar zulke uitspraken blijven bij kijkers hangen. Zo ontstaat een beeld van het wrede Israël dat Palestijnen bestookt.”

Twitter avatar CIDI_nieuws CIDI Hoi @SanneWallis, we hoorden je parodie op het songfestivalnummer van Israel. Vol met “hilarische” grapjes over Joden en geld enzo. Lachen! We hebben de tekst even nagekeken. Inzoomen om de opmerkingen te zien, het zijn er nogal veel! @BNNVARA https://t.co/dbnLcp6Ija

Beeldvorming over joodse Nederlanders

Die beeldvorming heeft ook gevolgen voor Joden in Nederland, aldus Luden. “Mensen krijgen het gevoel dat de oude beelden over Joden, bijvoorbeeld over geld, opnieuw teruggehaald worden. Antisemitisme is een ingewikkeld fenomeen, het is moeilijk te meten. Ik wil daarom dit begrip niet direct aan dit lied hangen, maar het riekt naar iets dat niet fris is.” Het CIDI zegt niet van specifieke inhoud van klacht op de hoogte te zijn.

Ook Ron van der Wieken, van het Centraal Joods Overleg (CJO), herkent zich in de stereotypering van Joden die in het lied wordt aangehaald: “De link tussen Joden en geld die wordt gelegd, is problematisch. Die associatie heeft ons in de loop van de geschiedenis heel veel ellende bezorgd. Het is een antisemitisch vooroordeel.” Ook het CJO ontving de brief.

‘Geen aanklacht tegen de Joodse gemeenschap’

BNNVARA zegt dinsdag in een algemene verklaring dat de parodie “nadrukkelijk geen aanklacht tegen de Joodse gemeenschap” is. Ook stelt de omroep het volgende:

De makers van Sanne Wallis de Show hebben in een parodie op het liedje “Toy” blijk gegeven van hun visie op die actuele gebeurtenissen, met andere woorden op het Israëlische beleid ten opzichte van de Palestijnen in de Gazastrook. De parodie gaat dus niet over de Joodse gemeenschap maar over het Israëlische regime. Dat zijn twee wezenlijk verschillende kwesties. Daarbij geldt dat de makers niet refereren aan antisemitische vooroordelen. De passages over wereldleiders en dollars die nu worden aangehaald hebben niets van doen met het nazistisch gedachtegoed: verwezen wordt slechts naar de huidige hechte banden tussen Israël/Netanyahu en (met name) Trump, in zowel politiek als economisch opzicht.

    • Maartje Geels