opinie

    • Maxim Februari

Het verlangen vast te stellen dat jij het bent

Twee identiteiten erop nahouden? Een toonbeeld van gebrek aan integriteit, zei Mark Zuckerberg ooit tegen een interviewer. „Having two identities for yourself is an example of a lack of integrity.” Je hebt één identiteit, legde hij uit. Op Facebook daarom geen pseudoniemen of personae. De dagen zijn geteld dat je een ander imago toont aan je buren dan aan je collega’s op het werk.

In Afrika heeft ID4Africa, een identiteit-voor-iedereen-beweging, zojuist een campagne gelanceerd om te zorgen dat de Verenigde Naties 16 september uitroepen tot Internationale Identiteitsdag. De VN hebben al als doel om iedereen voor het jaar 2030 van een identiteit te voorzien en volgens de voorzitter van ID4Africa maakt een speciale dag duidelijk hoe belangrijk dat doel is. En hoe onmisbaar een identiteit voor het uitoefenen van rechten en verantwoordelijkheden in een moderne maatschappij. „Het is tijd dat de wereld een van de belangrijkste middelen erkent die een mens kan bezitten, de wettelijke identiteit.”

Nu zou je denken, als een identiteit zo begeerlijk is, dan heb je er vast liever twee of drie van dan slechts eentje. Maar zo zit dat niet. Hier lopen verschillende soorten identiteit namelijk door elkaar. Aan de ene kant heb je de sociale wereld van de deelidentiteiten, de affiliaties, de diverse groepen en culturen waartoe je behoort en die je in steeds andere samenstelling voorlegt aan je buurvrouw en je collega’s. Van zulke identiteiten kun je er niet genoeg hebben. Aan de andere kant is er de officiële wereld van het identiteitsbewijs, waar het erom gaat dat jij het bent, en niet een ander. Van zo’n identiteit heb je er maar een.

Mark Zuckerberg is óf zo suffig geweest de twee door elkaar te halen. Of, en dat is waarschijnlijker, hij ziet Facebook als een autoriteit die identiteitsbewijzen afgeeft. Een officiële instantie die bevestigt dat jij het bent – zodat het niet handig is als je onder pseudoniem opereert. Ook ID4Africa gaat het erom vast te stellen dat jij het bent. En eigenlijk moet ze dus niet streven naar een Identiteitsdag, maar naar een Internationale Dag van het Identiteitsbewijs. Want dat is het verlangen van de beweging, en ook van de VN: dat alle mensen met officiële bewijzen kunnen aantonen dat ze zijn wie ze zijn. En dat niemand meer behoort tot de papierlozen, zoals de illegalen internationaal heten, de sans-papiers.

Zoals altijd zitten er nu ook doornen aan de rozen van dit romantische verlangen. Ten eerste zijn het de nationale staten die de identiteitsbewijzen afgeven. Zodat je identiteitsbewijs niet alleen vaststelt dat je bent wie je bent, maar je toch ook weer een deel-identiteit verschaft: je bent Nederlander. Ten tweede is de term sans-papiers achterhaald, want je identiteitsbewijs bestaat niet meer alleen uit papier, een document met je naam erop. Je bewijst je identiteit tegenwoordig veel plastischer. Met je lichaam, je vingerafdrukken, je iris, je gezicht, je DNA.

Tel deze twee dingen bij elkaar op en je begrijpt dat het bewijs wordt gebruikt voor grensbewaking en dat er bedrijven zijn die aan die grenzen je identiteit vaststellen op basis van je lichaam. Dan begrijp je ook waarom het plan van ID4Africa wordt toegejuicht door een bedrijf dat Integrated Biometrics heet en dat FBI-gecertificeerde scanners voor vingerafdrukken maakt. „Identiteit is een geboorterecht”, zegt de CEO van dit bedrijf. „Mensen in alle landen zijn geboren met hun unieke identiteit en verdienen die te behouden.” Hij roept andere biometrische bedrijven op de Identiteitsdag mee te promoten.

Ja, logisch dat de biometrische industrie blij is met identiteiten voor iedereen. ‘Identiteit activiteiten’, ‘identiteit oplossingen’: het ID is big business geworden. Organisaties Stop Wapenhandel en het Transnational Institute schrijven in een recent rapport dat Europa steeds meer geld uitgeeft aan grensbewaking en dus aan de biometrische industrie. „Tot de winnaars van grensbewakingscontracten behoren (…) de biometrische bedrijven Veridos, OT Morpho en Gemalto.”

En kijk dan eens wat OT Morpho aan ‘identiteit oplossingen’ te bieden heeft. Snelle DNA matching technieken. ‘E-gates’: automatische controlepoorten, die je biometrische gegevens aflezen terwijl je langs loopt. ‘Finger on the Fly’: technologie die je vingerafdrukken kan lezen terwijl je beweegt. Kortom, de internationale dag voor je identiteit, dat geboorterecht, wordt gepusht door Finger on the Fly.

Het kan al met al geen kwaad te bedenken dat ‘identiteit’ soms ‘identiteitsbewijs’ betekent. En dat zo’n bewijs dan wordt geleverd door Facebook of Integrated Biometrics, instanties die wij minstens zo ijverig moeten bestuderen als zij ons.

Maxim Februari is jurist en schrijver, www.maximfebruari.nl.
    • Maxim Februari