Facebook-baas Zuckerberg wacht heet avondje in Europees Parlement

In het Amerikaanse Congres kregen zwak onderlegde senatoren Mark Zuckerberg niet in het nauw over privacyschendingen. Dat zou dinsdagavond in het Europees Parlement wel eens heel anders kunnen zijn.

Mark Zuckerberg wilde aanvankelijk alleen achter gesloten deuren verschijnen in Brussel. Foto Justin Sullivan/Getty Images

Sorry - het woord zal vaak vallen tijdens de Europese tour waaraan Mark Zuckerberg dinsdag begint. Want ook in Europa is de woede groot over de recent uitgekomen privacyschendingen bij Facebook en het kennelijke gemak waarmee valse informatie kan worden verspreid via sociale media.

Dinsdagavond mag Zuckerberg in het Europees Parlement in Brussel uitleggen hoe het kan dat de inmiddels opgedoekte pr-firma Cambridge Analytica gegevens van Facebook-gebruikers kon stelen en inzetten voor de beïnvloeding van verkiezingen. En belangrijker nog: hoe het kan dat Facebook hier zo laat en laks op reageerde.

Lees ook: Wie biedt nog tegenwicht aan Facebooks datahonger?

Er zullen volgens ingewijden ook zeker vragen komen over Brexit tijdens de online live te volgen hoorzitting. Welke rol speelde via Facebook verspreide desinformatie bij het dramatische Britse besluit in 2016 om de EU te verlaten? Woensdag volgt in Parijs een bezoek aan president Macron, die tijdens de Franse verkiezingen vorig jaar ook zijn portie nepnieuws kreeg.

EU fanatiek in databescherming

Anders dan Zuckerbergs recente getuigenis voor Amerikaanse politici is het ditmaal geen thuiswedstrijd. De EU heeft het in het algemeen niet zo op Amerikaanse internet-reuzen en tikte ze in de afgelopen jaren al geregeld op de vingers wegens hun te grote technologische dominantie of hun onwil om belasting te betalen - om die laatste reden kreeg Apple in 2016 zelfs een naheffing van maar liefst 13 miljard euro opgelegd.

Bovendien is de EU als het om databescherming gaat behoorlijk fanatiek: nota bene deze vrijdag wordt een nieuwe richtlijn van kracht, die bedrijven dwingt om zorgvuldiger met klantgegevens om te gaan en de consument meer controle moet geven over wat er wel en niet gebeurt met zijn data. Deze zogenoemde General Data Protection Regulation (GDPR) voorziet ook in boetes, tot maximaal 4 procent van de wereldwijde omzet van bedrijven die zich er niet aan houden.

Uitgezonden via internet

Dat Zuckerberg instemde met de hoorzitting is bijzonder. Anders dan het Amerikaanse Congres kan het Europees Parlement wettelijk niemand dwingen om langs te komen. De uitnodiging afslaan zou wel riskant zijn geweest: in Europa heeft Facebook 370 miljoen gebruikers, 130 miljoen meer dan in de Verenigde Staten en Canada bij elkaar.

Zuckerberg wist aanvankelijk bij parlementsvoorzitter Antonio Tajani te bedingen dat de zitting achter gesloten deuren zou plaatsvinden, en alleen in het gezelschap van politiek leiders. Maar verschillende fracties vielen over deze wat bizarre opzet en dreigden weg te blijven. De Europese groenen dienden daarop een formeel verzoek in om de bijeenkomst in ieder geval via internet te laten uitzenden. Ook daar durfde Zuckerberg geen nee tegen te zeggen.

Naast de fractievoorzitters, die over het algemeen geen specialisten zijn, mag dinsdag ook Jan Philipp Albrecht aanschuiven, de Duitse groene politicus die als ‘rapporteur’ aan de basis stond van de nieuwe privacy-richtlijn. Bij de hoorzitting in april tegenover het Amerikaanse Congres bleken senatoren technisch zwak onderlegd en kwam Zuckerberg gemakkelijk weg. Dat wil het Europees Parlement voorkomen, al is het maar zeer de vraag of dat kan in de anderhalf uur die voor de zitting is uitgetrokken.

Lees ook: Zuckerberg ontkomt in Senaat aan publieke boetedoening

Uitleg over overhevelen klanten

Behalve excuses willen de Europarlementariërs ook horen dat Facebook zich vanaf nu voorbeeldig zal gedragen in Europa. En daar zijn twijfels over. In april, vlak na de rel met Cambridge Analytica, zei Zuckerberg nog dat de Europese privacyregels overal in de wereld zouden moeten gelden. Later bleek dat Facebook 1,5 miljard van zijn gebruikers uit Afrika, Azië, Australië en Latijns-Amerika, tot voor kort administratief ondergebracht in de EU, heeft overgeheveld naar de VS, waar de privacy-regels minder streng zijn. Ook dat mag Zuckerberg dinsdagavond uitleggen.

    • Stéphane Alonso