Recensie

Adolescente betweter én geweldige reisgenoot

Druistig en onbezonnnen rende backpacker Gabriel zonder zonnebril de bergen in. Hij overleefde het niet. Regisseur Barbosa probeert via zijn speelfilm het contact met zijn overleden vriend te herstellen.

Joao Pedro Zappa als backpacker Gabriel Buchmann.

Is het een spoiler dat het slecht afloopt met backpacker Gabriel Buchmann, die in juli 2009 stierf in het Mulanjemassief in Malawi? Juist niet, denk ik. Dat geeft deze episodische roadmovie een doel - de gedoemde berg - en zijn noodzakelijke, fatalistische onderstroom.

De speelfilm van de Braziliaanse regisseur Fellipe Barbosa over zijn toenmalige beste vriend bevat een element van schuld: hij had (te) weinig contact met Gabriel toen hij verdween. Dat hij zijn reis in 2011 reconstrueerde, was ook „om het contact te herstellen”, vertelde hij in Rotterdam.

Lees ook het interview met regisseur Fellipe Barbosa: ‘Gabriel was charmant, pedant en vol rijkeluisschuldgevoel’

Barbosa maakte een documentaire en brengt Buchmann nu tot leven in zijn speelfilm Gabriel e a Montanha (‘Gabriel en de berg’). Gidsen en vrienden die Gabriel in Afrika maakte spelen zichzelf, acteur Joao Pedro Zappa vriest dood onder de rots waar ze Gabriel vonden.

Een ding veranderde Barbosa: sneeuwblind werd de echte Gabriel in de Himalaya, hier gebeurt dat op berg Kilimanjaro. Het is Gabriel, ten voeten uit: druistig en onbezonnnen omhoog rennen, zonder zonnebril. Gabriel wil „geen filter tussen de wereld en zijn ogen.” Zelfbedrog, maar dat maakt hem juist zo’n leuke, bijna clowneske reisgenoot, al duurt de reis met twee uur elf minuten best lang. Gabriel is zo’n ontroerende adolescente betweter die argeloos door de wereld dendert en niet beseft hoe potsierlijk zijn ‘native aping’ is: met wat lokale shirts denkt hij voor Afrikaan door te gaan. Woedend is hij al ze hem als toerist behandelen: hij is een ‘reiziger’. Toch wordt zijn vertrouwen in mensen zelden beschaamd.

Regisseur Barbosa vergelijkt Gabriel met Candide uit Voltaires 18de-eeuwse satire, de naïeve jongeling met ‘deïstische’ mentor die op wereldreis zijn geloof kwijtraakt dat dit „de best mogelijke wereld is.” Na het beleven van oorlog, wreedheid, honger, pestilentie en natuurrampen beseft Candide dat er voor de mens weinig anders opzit dan zijn eigen tuintje te schoffelen. Zoiets noem je ook wel volwassen worden: Gabriel struikelt over de drempel. En dat geeft deze reisfilm zo’n universele, droeve bekoring.

    • Coen van Zwol