Traditie of kapitaal geven geen garantie in de play-offs

Seizoensslot Thrillers, drama en onverwachte plotwendingen. Niet vaak waren de play-offs na het reguliere voetbalseizoen zo spannend als dit jaar.

De huldiging van de spelers van De Graafschap (links) bij de Vijverberg in Doetinchem en FC Emmen (rechts) op het Raadhuisplein van Emmen, zondagavond. Foto’s ANP

Zelden sprak een promotie zo tot de verbeelding als die van FC Emmen. Niet alleen omdat het zondag zo fier van het traditierijke Sparta won. Vooral omdat de Drentse club heeft bewezen dat geen club én provincie te bescheiden is om op een dag de gedroomde stap naar de eredivisie te maken, met dank aan misschien wel het grootste spektakel van het afgelopen seizoen: de play-offs.

Zo’n opmerkelijke climax, zo veel drama. Het was alsof de play-offs dit keer in een filmscript lagen beschreven. Bizarre plotwendingen, onverwachte comebacks, thrillers van wedstrijden, gelardeerd met bijna komische flaters en idioterie van fans als die van Sparta, van wie enkelen hun eigen spelers te lijf gingen.

Des te meer romantiek kon je ontwaren rond de eerste eredivisiedebutant in achttien jaar. Een Emmense feelgoodstory, gevierd op het Raadhuisplein van een gemeente die volgens onderzoek het minst aantrekkelijk zou zijn om te wonen, maar nu wel een eredivisieclub heeft. Dat de FC volgend seizoen moet overleven met een dertien keer lagere begroting (6 miljoen) dan de 80 miljoen van Ajax, is voorlopig bijzaak.

Terwijl Fortuna Sittard rechtstreeks promoveerde, vormt de nacompetitie een alternatieve route waarlangs ook de kleinere clubs het hoogste podium kunnen bereiken. Hun beurs is soms even smal als hun achterban, maar wie op het juiste moment piekt kan het jaar erop zomaar tegen Ajax, Feyenoord en PSV spelen.

Emmen werd zevende, Almere City zelfs elfde, maar het scheelde weinig of zowel Drenthe als Flevoland had volgend seizoen voor het eerst een eredivisieclub afgevaardigd. Almere stond op de drempel, maar na het uitschakelen van MVV en Roda JC stokte de krachttoer bij De Graafschap, dat met negen promoties het record van FC Volendam evenaarde.

Was het een draak van een wedstrijd zoals trainer Henk de Jong van De Graafschap suggereerde? De Jong had geen idee hoe leuk het was geweest toen hij sorry zei. Omdat nagelbijtende spanning de foutjes maskeerde. Omdat Almere in de slotseconden bijna nog het eredivisieticket greep, met even hachelijke als vermakelijke acties tot gevolg.

Tumult en ergernis

Zo ging het de afgelopen drie weken op meerdere velden. Grootste sensatie? FC Dordrecht dat thuis met 4-1 van Cambuur verloor maar uit met 4-1 won en via strafschoppen de tweede ronde behaalde. De videoreferee? Die heeft na de play-offs nog altijd evenveel vrienden als vijanden. Tumult en ergernis – ook dat paste bij deze nacompetitie.

Wie de chaos en het gestuntel voor lief nam, kon zich onbekommerd laven aan de spanning die voortkomt uit voetbal tussen hoop en vrees. Hoop was er bij hen die niets te verliezen hadden; underdogs als Telstar, Emmen en Almere die voor het eerst in decennia in een uitverkocht stadion speelden – dat was al winst. Vrees was er bij clubs van statuur, de topdogs die panikeerden bij de gedachte aan een nieuw seizoen zonder eredivisie, met minder personeel en mindere spelers.

Net terug in de eredivisie poogde Sparta zich te redden aan de hand van Dick Advocaat, maar de trainer die overal ter wereld werkte, van Moskou tot Mönchengladbach, van Seoul tot Sunderland, werd zondag ontmaskerd door uitgerekend een provincieclub bij uitstek. Ziel en zaligheid? Ook onder hem was het tranen met tuiten. Geen visie, geen lijn.

Sparta moet snijden, net als Roda en NEC. Die laatste club degradeerde niet, maar nu promotie is uitgebleven zal de voormalige eredivisieclub het wederom met minder geld moeten doen. Zonder trainer Pepijn Lijnders, de droomtrainer die na de uitschakeling tegen Emmen aan de kant werd gezet. Weg was zijn toekomst in Nijmegen - zo snel kan het gaan.

Niet voor het eerst degradeerden er drie clubs (laatste keer in 2014-2015), maar het kwam zelden voor dat zoveel historie-arme clubs aanspraak maakten op de eredivisie. Reputaties bleken niks waard. Sparta mag het aanzien van een robuuste eik genieten, de club werd fluitend doormidden gezaagd. Net als Roda, waar een Russische investeerder vorig jaar nog van de Champions League droomde.

Zij komen te spelen in een eerste divisie die sterker en rijker wordt dan ooit, met concurrenten als FC Twente, Cambuur en Go Ahead Eagles. Wie afzakt, is niet zomaar terug.

Misschien schuilt daarin ook wel de charme van het voetbal, dat geld of traditie geen garanties biedt en dat elk dubbeltje een kwartje kan worden en andersom. Zij het met het nodige geduld. Emmen deed er 33 jaar over. Het was vermoedelijk het wachten waard.