Recensie

Rouwdienst voor de mensheid

Operadagen Rotterdam

Met gitzwarte metaforen stelt ‘Earth Diver’ onverschilligheid over ecologie aan de kaak.

De Operadagen openden afgelopen vrijdag met Earth Diver. Foto Jochen Tack

Dat opera een rekbaar begrip is, bleek afgelopen weekend bij de Operadagen Rotterdam. Neem Iyov, een ‘opera-requiem’ van Nova Opera (Oekraïne), waarin zes fenomenale jonge zangers de beproevingen van de bijbelfiguur Job bezingen rondom een elektrisch versterkte, open vleugel. Even gevarieerd als de middelen waarmee het instrument tot klinken wordt gebracht (handen, cymbalen, stokken) is het DNA van Iyov, dat reikt van oorsplijtende noise en metalbeats tot kerk- en volksmuziek. Soms scheert de voorstelling langs het randje van de kitsch. Vaker komt ze binnen als een vuistslag.

De Operadagen openden vrijdag met Earth Diver. Je zou de voorstelling een rouwdienst voor de mensheid kunnen noemen. Niet voor niets verwees regisseur Wouter Van Looy in interviews vooraf naar filosoof Slavoj Zizek, die de onverschilligheid inzake de huidige eco-crisis vergelijkt met de eerste fase van een rouwproces: ontkenning. „Everything will be fine”, luidt het dus in een lang gedicht van Paul Verrept. De tekst wordt schurend voorgedragen door stemkunstenaar Phil Minton.

Gaandeweg daagt het besef dat de catastrofe onomkeerbaar is. Projectieschermen tonen beelden van een postapocalyptisch sneeuwlandschap, waar mijnwerkers ijzerenheinig in het binnenste van moeder Gaia blijven wroeten. Earth Diver kent geraffineerde momenten, waarin de multimediale bestanddelen van de voorstelling als radertjes in elkaar grijpen. Muzikaal overtuigt de zang van Heinrich Schütz. Jammer dat het eigentijdse antwoord van componist Nikolaus Brass er nogal bleekjes bij afsteekt.

Het ecologische engagement van Earth Diver is lovenswaardig en urgent, maar vormt ook de achilleshiel van de avond. Gitzwarte metaforen, een niets ontziende doodslitanie en steeds weer de huiveringwekkende kreten van Minton maken de boodschap op den duur nogal drammerig.

Dan zit er meer lucht in Beast, deel twee van het ‘stadsopera’-vierluik The Ring of Resilience waarin regisseur Arlon Luijten de vraagt stelt hoe Rotterdam zich zou moeten voorbereiden op de rijzende zeespiegel. Veelvuldig verwijzend naar Wagners Ring des Nibelungen (ook daarin voltrekt zich een zondvloed) oppert Luijten het idee van een reddende ark.

Beast biedt aansprekend participatietheater voor alle leeftijden. Compleet met ludieke workshops, een ontroerende rol van het meisje Pup (Lika van Dishoeck) en een hilarische wetenschapper-met-god-complex Wotan (Yorick Heerkens). Sterk is de bijdrage van sopraan Els Mondelaers. Helaas blijft het muzikale aandeel van de ‘opera’ beperkt. Met Wagners Ring heeft het niet zoveel te maken.

    • Joep Christenhusz