Hoe nu verder voor Venezuela?

Venezuela

Is er kans op verandering in Venezuela? De vijf scenario's voor het land.

De Venezolaanse president Nicolas Maduro spreekt aanhangers toe nadat hij verkozen is. Foto Federico Parra/ AFP Photo

Is er kans op verandering in Venezuela? Latijns-Amerika-expert Javier Corrales (Amherst College, Massachusetts) vreest na de stembusgang dat het regime „nog instabieler en autoritairder” wordt. Hij schetst vijf scenario’s.

1. Opstand van de bevolking

„Het kan zijn dat de herverkiezing tot nieuwe onrust leidt. Maar we hebben in het verleden ook gezien dat straatprotesten makkelijk neergeslagen kunnen worden.” Bovendien misbruikt het regime de schaarste om de bevolking te onderdrukken. Zo stortte het op verkiezingsdag bonuspunten en geld op de Vaderlandskaarten (ID-passen) van burgers. Ook liet de regering openlijk weten via de pasjes te kunnen zien wie wat stemde. De boodschap: „Straf voor wie het regime niet steunt en cadeautjes voor wie dat wel doet.” Aan deze chantage toegeven, is een gok , want het moet nog maar blijken of het regime echt levert. „Maar hoeveel mensen doen niet vrijwillig mee aan de loterij? Er zijn hier misschien geen hoofdprijzen te winnen, maar wel kleinere prijzen.” Genoeg om weer even te overleven.

2. Onrust binnen de partij

„Er kan onvrede ontstaan onder chavistas [fans van Maduro’s voorganger Chávez] .” Verliezend kandidaat Henri Falcón probeerde daar op in te spelen. „Hij stelde zich op als semi-chavista. Maar die tussenpositie was lastig voor de oppositie. Ex-chavistas hebben geen eigen partij of relatie met de oppositie. Daarom moeten zij zich, als ze uit het regime stappen, schikken in de lijn van de oppositie.”

Lees ook: Maduro wint verkiezingen Venezuela, maar zijn isolement groeit

3. Westerse sancties

De VS, EU en een dozijn Latijns-Amerikaanse landen lieten vooraf al weten dat ze de uitslag van de verkiezingen, waarbij de oppositie goeddeels was uitgesloten, niet zouden accepteren. Er zijn al veel sancties. „Latijns-Amerika kan niet heel veel meer doen dan slecht spreken over het regime.” De VS kunnen nog meer strafmaatregelen treffen. „Maar het is voor Washington altijd lastiger een anti-Amerikaans, links regime met sancties ten val te brengen dan een pro-Amerikaans, rechts regime. Ze kunnen het simpelweg minder pijn doen.” De VS blokkeren nu vooral de financiering van Venezuela. Ze hebben nog een troef: stoppen met afname van de half miljoen vaten olie per dag. „Maar dat stuwt de olieprijs omhoog en dus ook de prijs van Amerikaanse benzine.” Het is de vraag of de regering-Trump dat in een Amerikaans verkiezingsjaar aandurft.

4. Breuk met crediteuren

China en Rusland financieren het regime met leningen, die het afbetaalt in olie. Maar nu de productie stilvalt, staat deze ruil onder druk. „Vooral de Chinezen vinden dat ze een slechte deal hebben gesloten. Ze houden Venezuela overeind, maar zeggen: we steken geen nieuw geld in deze ramp.” De Russen staan er meer ideologisch in. „Maar zij beschikken over minder diepe zakken dan de Chinezen.”

Lees ook: Venezolaan is te druk met overleven om te gaan stemmen

5. Militaire coup

„Feitelijk wordt het land door militaire junta geleid.” Hoge militairen verdienen volop, via staatsbedrijven of (drugs)smokkel. „ Ze kunnen hun geduld verliezen met een incapabel regime en een technocraat plaatsen die hervormingen doorvoert, zonder hun belangen in gevaar te brengen.” Dus zonder herstel van democratie. „Zo ziet ‘verandering’ er meestal uit in een socialistische, militaire dictatuur.”

    • Merijn de Waal