Recensie

Elektronica en huilende stofzuigerslangen

In Asko|Schönbergs (De)constructie nemen componisten hun instrumentarium en klankmateriaal grondig onder de loep.

Herre Vermeer

‘Komponieren heißt: ein Instrument bauen”, stelde de Duitse ruisvorser Helmut Lachenmann eens. Hij wilde er maar mee zeggen dat het de hedendaagse componist niet misstaat goed te onderzoeken wat voor een knisper- en piepnuances er uit - zeg - een viool of piano kunnen worden gewonnen. Lachenmanns adagium klonk donderdag onmiskenbaar door in Asko|Schönbergs (De)constructie.

Neem On Floating Ground, een premièrestuk waarvoor de Mexicaan Hugo Morales Murguía Asko|Schönberg letterlijk onder stroom zette. Door het ensemble aan te sluiten op een laag voltage fungeerden de instrumenten als ruisgeneratoren die bij de minste aanraking of beweging elektrisch gegons voortbrachten.

Het resultaat: golvende drones die langzaam ritmisch tot leven kwamen om gestaag aan te zwellen tot een knetterende, 21e-eeuwse hoogspanningsvariant van Mosolovs IJzergieterij. Een origineel concept dat bleef steken in een nogal monochroom klankgemiddelde.

In Skin verrichtte Rebecca Saunders gedegen timbreonderzoek van de oude stempel. Sopraan Juliet Fraser sloeg zich feilloos door een catalogus aan modernistisch stemacrobatiek. In een prima spelend Asko|Schönberg raspte de basfluit, priemde de accordeon en kreunde het binnenwerk van de piano onder glazen en stokken. Knap geïnstrumenteerd, maar spannend werd het niet.

Dan zat er meer jeu in Yannis Kyriakides’ Der Komponist, donderdag te horen in een nieuwe ensembleversie. De componist uit de titel is Lachenmann, wiens elektronisch verbogen stemgeluid als kapstok dient voor welluidende harmonieën en deinende klankvelden. De stevig terug gesnoeide ensemblepartituur bleek een klein wonder van klankbalans; compleet met spookachtige glijdialogen tussen trombone en elektronica, en een halo van huilende stofzuigerslangen.

Van de Duitse meester zelf klonk Mouvement dat onder de leiding van Bas Wiegers een spetterende uitvoering kreeg, met een glansrol voor de percussiesectie.

    • Joep Christenhusz