Walsende bezoekers Tulpenbal opgeschrikt door schietpartij

Galabal In de Koepelkerk in Amsterdam had zaterdagavond het Tulpenbal plaats. De gasten delen „de liefde voor traditie en stijldansen”. Ze werden opgeschrikt door een brute schietpartij vlak voor de deur.

Het Tulpenbal in de Koepelkerk in Amsterdam. Foto's Olivier Middendorp

De fotograaf die is ingehuurd om de bezoekers van het Tulpenbal vast te leggen, zag het gebeuren. „Ik was net even sigaretten gaan halen.” Toen Henk Ros de hoek omkwam en bijna bij de Koepelkerk was, hoorde hij een vreemd geluid. „Geen ‘pang, pang, pang’. Het geluid was blikkerig.” Een rokende balgast gekleed in een mariniersuniform, kwam meteen aangerend. „‘Iedereen naar binnen’, schreeuwde hij.” Samen met een andere man in uniform heeft hij mensen bij het slachtoffer weggehouden. Ros: „Ik ging mijn camera halen, maar mocht toen niet meer naar buiten.”

Rond half twaalf ’s avonds is de hele straat afgezet, de Koepelkerk is op steenworp afstand van het Centraal Station. De meeste bezoekers weten van niets. Vrouwen zwieren in lange avondjurken (trendkleuren: rood en zachtroze) door het gebouw. Mannen dragen rokkostuums of smokings. De sfeer begint binnen juist net wat losser te raken: er wordt gewalst op Despacito, de zomerhit van 2017. De snackbar gaat open: een tafel met een geel kleed erover, flessen Heinz, op een krijtbord worden bitterballen en french fries aangeprezen.

De 250 gasten van het Tulpenbal delen „de liefde voor traditie en stijldansen”, zei Kenneth Lelieveld (19) eerder op de avond, terwijl gasten binnendruppelden voor het driegangendiner (eendenborst, filet mignon en aardbeien gemarineerd in Martini). Na de openingsdans om half tien, die wordt uitgevoerd door de organisatoren van het feest, is de dansvloer onder de verlichte koepel open voor iedereen. Daar wordt meestal gestijldanst, een enkeling danst alleen.

Lees ook: Zwaargewonde na schietpartij in centrum Amsterdam

Dit bal is niet uitsluitend voor mensen van adel, maar het roept wel direct die associatie op. „In het hofleven van vroeger hing het winterseizoen van dit soort feesten aan elkaar”, zegt John Töpfer, directeur van stichting Adel in Nederland en te gast op het bal. Hij heeft de indruk dat bijeenkomsten als deze in populariteit toenemen. „In Nederland is het Wiener Ball een soortgelijk feest. Een paar jaar geleden is dat nog afgelast wegens een gebrek aan belangstelling, en nu is het Tulpenbal erbij gekomen.” Töpfer zoekt de verklaring daarvoor in de veranderende maatschappij en de toenemende onzekerheid over de stand van de wereld. „Het is in deze tijd fijn om je aan te sluiten bij een traditie van vroeger.”

Overigens zijn bezoekers van adel op het Tulpenbal in de minderheid. „Hooguit 20 procent.” In Nederland wonen ongeveer 8.500 mensen van adel. De bezoekers hebben wél met elkaar gemeen dat ze geld hebben. Een ticket kost zo’n 300 euro, en de meeste kleding komt niet uit de H&M. Töpfer noemt het publiek gemengd: „Managers, advocaten, veel studenten.”

Kenneth Lelieveld helpt mee bij de organisatie van het bal. „Mensen die hier komen hebben een bepaalde set manieren meegekregen”, zegt hij. Voor Lelieveld geldt bijvoorbeeld: „Altijd ‘u’ zeggen als je iemand niet kent, ook als diegene jonger is.” Hij zat bij de Jongerenorganisatie Vrijheid en Democratie (gelieerd aan de VVD), rijdt paard (dressuur) en draagt zijn uniform (marineofficier in opleiding) naar gelegenheden als deze. Hij trekt zijn witte handschoenen aan. „We hebben een verlangen naar iets dat geweest is.”

Initiatiefnemer en organisator Clemens van Steijn (24), gaat iedere maand wel naar een bal ergens in Europa. Zijn hobby liep zo uit de hand, dat hij vier jaar geleden het Tulpenbal bedacht. Voor het geld doet hij het niet: „We mogen blij zijn als we break even draaien.” Hij doet het naar eigen zeggen voor het dansen en het samenzijn met gelijkgestemden. De bezoekers zijn van alle leeftijden en komen niet alleen uit Nederland: een aanzienlijk deel is Duits of Frans.

David de Goede (21), die het Nederlands Studenten Orkest begeleidt dat vandaag muziek verzorgt, staat achterin de zaal naar het optreden te kijken. Hij klapt hard. „Uit zichzelf doen ze het niet zo snel, dat heb ik wel gemerkt.” De Goede vindt het interessant dat „mensen uit verschillende groepen in de samenleving’’ op hun eigen manier feestvieren. „Zelf associeer ik feesten met spontaniteit, dat dingen gewoon ontstaan, maar dit is juist heel bewust van spontaniteit ontdaan.” Er is een tafelindeling waarbij mensen van gelijk dansniveau bij elkaar zitten, de galakleding is verplicht, de tafelheer vraagt de tafeldame ten dans. „Laatst speelden we in de gevangenis, en nu hier.”

De melding van de schietpartij komt om 23:25 uur binnen bij de politie. De weinige gasten die naar huis willen, kunnen aanvankelijk niet weg vanwege het onderzoek, maar worden ongeveer een uur later weggeleid via een gang onder de straat die uitkomt in een hotel. De beveiliging van de het Tulpenbal weet dat het slachtoffer geen gast was – hij droeg een spijkerbroek. De identiteit van de zwaargewonde man is nog niet vastgesteld. De verdachte zou na het schietincident zijn weggelopen. De politie zoekt nog naar getuigen. In de Koepelkerk heeft niemand de schutter gezien.

Update 22-05-2018: Dit bericht is aangevuld met een kader met nieuwe informatie.

    • Kim Bos