Gemeente: kans op fors verlies op grond naast CS

Schiekadeblok Rotterdam had grond gekocht van een projectontwikkelaar. Maar die verzuimde vervolgens erfpacht te betalen.

De gemeente heeft een voorziening getroffen voor een verlies van 20,8 miljoen euro op de aankoop van de grond onder de gebouwen ten oosten van het Centraal Station, het Schiekadeblok. Dat blijkt uit de verklaring van accountant PwC, die de jaarrekening van de gemeente Rotterdam over 2017 heeft goedgekeurd.

De gemeente kocht deze grond in 2009 voor 52 miljoen euro van projectontwikkelaar LSI. De eigenaar, Luc Smits, wilde daar toen een gebouwencomplex neerzetten met een kantoortoren van 226 meter hoog, goed voor 240.000 m2 vloeroppervlak en 2.200 parkeerplaatsen. Ook zouden er een hotel, een casino en woningen komen.

De bestaande gebouwen, waaronder wederopbouwpand Schieblock, zouden gesloopt worden. Omdat LSI niet in staat was de financiering voor het bouwproject rond te krijgen verzaakte het bedrijf de betaling van de afgesproken som van twee miljoen euro per jaar aan erfpacht aan de gemeente. Uiteindelijk ontbond de gemeente de deal met LSI. Het bedrijf verloor het recht de grond van de gemeente terug te kopen.

De aankoop in 2009 van de grond door de gemeente maakte deel uit van een grotere erfpachtregeling die wegens de crisis noodzakelijk was. Daarbij gaf de gemeente zo’n 150 miljoen euro uit om grond van projectontwikkelaars te kopen. Met het geld voor de grond konden ze de bouw financieren en hoefden projecten niet afgeblazen te worden, was de intentie van de gemeente. In ruil moesten de bouwbedrijven de koopsom die zij van de gemeente incasseerden tijdens de bouw van hun complex en verkoop daarvan terugbetalen in vorm van erfpacht.

Duurste regeling

Het project op de locatie van het Schiekadeblok van LSI was met 52 miljoen euro het duurste van alle erfpachtregelingen. Daarop volgt de bouw van de roodwitte torenflat Calypso aan de Mauritsweg, van projectontwikkelaar De Wilgen Vastgoed. Daarvan kocht de gemeente de grond voor 27 miljoen euro. Omdat De Wilgen Vastgoed tijdens de bouw failliet ging kon deze de erfpacht niet aan de gemeente betalen.

Na onderhandelingen met toenmalig PvdA-wethouder Karakus (vastgoed, PvdA) nam de aannemer, Boele & Van Eesteren, een dochter van VolkerWessels, het grootste deel van de schuld over. De rest werd betaald door bouwbedrijf AM. De bouw-bv van de aannemers waaruit de Calypso betaald is, ging echter failliet doordat de appartementen tegen een veel lagere (dan tijdens de erfpachtdeal met de gemeente voorziene) prijs verkocht moesten worden. Hoewel de gemeente haar geld in dit geval dus wel terugkreeg, bleven andere schuldeisers met onbetaalde rekeningen zitten. Daaruit blijkt hoe groot het risico van de erfpachtdeal daadwerkelijk was. De betaling aan de gemeente van 7 miljoen euro voor grond onder een ander project van De Wilgen Vastgoed, De Reigers, is vanwege dit faillissement nooit voldaan, zo blijkt uit een brief van de gemeente.

In tegenstelling tot De Wilgen Vastgoed ging LSI niet failliet. De projectontwikkelaar heeft zelfs nog zeggenschap over een groot onbebouwd terrein tussen het spoor en de achterzijde van concertzaal Annabel, het Schieblock en de Biergarten. Dat wordt nu als parkeerplaats gebruikt. „Mijn rechten zijn vastgelegd in contracten”, aldus Luc Smits van LSI. Hij zegt dat de gemeente dat gebied niet zonder zijn medewerking kan bebouwen. In zijn ogen is de afwaardering niet nodig omdat er volgens hem nog steeds hoge torens op kunnen komen.

Luchtsingel

In het huidige voorstel van de gemeente om het Schiekadeblok te ontwikkelen, blijven het Schieblock en de daarop aansluitende Luchtsingel staan. Wel komen er extra etages op de daken waarin appartementen komen.

Langs het spoor zijn torenflats voor 650 woningen, 400 parkeerplaatsen en kantoren gepland. Het oppervlak dat verkocht kan worden als kantoor of woning is echter veel lager dan in de oorspronkelijke plannen van LSI. Dat bedraagt maximaal 120.000 m2. „Daardoor zal de grond nooit meer de 52 miljoen euro opbrengen die de gemeente er destijds voor betaalde”, aldus procesmanager van de gemeente, Kees van Oorschot, van Rotterdam Central District, zoals dit gebied ook wel genoemd wordt. Hoewel de vastgoedprijzen veel hoger zijn dan enkele jaren geleden, zijn de bouwkosten ook gestegen, zegt van Oorschot. „We gaan ervan uit dat we een verlies op de grond moeten nemen.” Hoeveel dat uiteindelijk zal zijn, blijkt pas na oplevering van de projecten. Het eerste project is de bouw van een toren langs het spoor aan het Delftseplein. „Daarvoor zetten we na de zomer een tender uit.”

    • Lucette Mascini