De Muur

Beelden IN DE STAD

Vooral als de zon laag staat, in de middag, is de Henry Moore van Rotterdam goed te zien. Foto Rien Zilvold

Misschien omdat het werk van baksteen is. En een muur; je loopt in de stad immers de hele dag langs roodstenen muren. Misschien is dat de reden dat het grote, en vooruit, grootse Wall Relief No.1 van Henry Moore aan het Weena makkelijk aan de aandacht ontsnapt. De organische vormen liggen ruim boven ooghoogte en de omlijstende structuren zijn subtiel. Zeker als er geen direct zonlicht op valt, springen ze niet in het oog.

Het werk ligt op mijn route en sinds de plotselinge ontdekking, lang geleden al, dat dit geen gewone muur was laaf ik me bijna dagelijks even aan zijn schoonheid.

Op het terras van het barretje Altijd in de buurt, recht tegenover de Wall Relief, zit een groepje twintigers achter bier, smoothies en avocado fries. Ze komen er vaak, en nee, er was ze nog nooit iets opgevallen aan het gebouw aan de overkant. Maar nu je het zegt… Niemand in de bar blijkt het kunstwerk ooit te hebben opgemerkt, ook niet de jongen die al anderhalf jaar het terras loopt.

Toch staat het werk er al even. Moore maakte het in 1955 in opdracht van het Bouwcentrum, een kenniscentrum voor bouwtechniek. De wederopbouw kwam op stoom, het Bouwcentrum moest uitbreiden, en de Nederlandse Baksteenindustrie – bang door beton en staal te worden overvleugeld – wilde wel een werk door een ‘internationaal bekende’ kunstenaar betalen. Dat werd Moore.

Moore had nog nooit met baksteen gewerkt (en zou dat later ook nooit meer doen) en maakte zijn Wall Relief No 1 op afstand: twee Nederlandse metselaars, Cornelis Molendijk en Gerrit Philips voerden zijn ontwerp uit. Tussentijds fotografeerden ze de vorderingen en kregen vervolgens weer schriftelijke instructies van de kunstenaar.

Er is wel gesuggereerd dat Moore zich heeft laten inspireren door het net als Rotterdam – en veel langer – gebombardeerde London. Daar schetste hij tijdens de oorlog mensen die in het donker onder jassen en dekens schuilden in kelders en metro-tunnels; nauwelijks herkenbare vormen in een omgeving van steen.

Inmiddels is de muur geen echte muur meer: het Bouwcentrum is gesloopt en de zorgvuldig gestutte en ingepakte Moore stond rustig te wachten tot er omheen een gelikt, ecru kantoorgebouw verrees. Het Relief vloekt nu een beetje bij het gebouw, het onderbreekt het patroon van blauwglazen ramen. Soms staat er een leeg bierflesje op een van bakstenen vormen.

    • Elsje Jorritsma