‘Laatste privacy Anne Frank te grabbel gegooid’

De afgeplakte pagina’s in het dagboek van Anne Frank hadden dicht moeten blijven, vindt , hoofdredacteur van het Nieuw Israëlietisch Weekblad. Volgens schrijver moet het historisch belang prevaleren boven Anne’s eventuele wens. Een twistgesprek.

De dertienjarige Anne Frank is wereldberoemd geworden door het dagboek dat ze bijhield tijdens haar onderduik in de Tweede Wereldoorlog. Deze week werd de inhoud van twee afgeplakte pagina’s uit haar dagboek alsnog gepubliceerd: ze bevatten wat schuine grappen en een passage over seksualiteit. Hadden ze privé moeten blijven?

EV is Esther Voet, IW is Ivo Weyel.

EV: „Toen ik het persbericht van de Anne Frank Stichting bij ons op de redactie binnenkreeg, was er in eerste instantie een gevoel. Zo werkt dat bij mij. En het gevoel was negatief. De ratio komt bij mij altijd een fractie later. Waarom had ik hier last van plaatsvervangende schaamte? Deze pagina’s 78 en 79 van haar dagboek had ze niet voor niets zorgvuldig dichtgeplakt. Misschien schaamde ze zich voor de inhoud, in ieder geval wilde ze dat niemand anders ze in de bedompte ruimte van het achterhuis zou lezen, anders had ze deze maatregel niet genomen.”

IW: „Het zielige in dit verhaal is dat Anne überhaupt nooit iets is gevraagd. Haar dagboek is vanaf de eerste publicatie al een door anderen in werking gezet mechanisme. Stap één was dus eigenlijk al een ongevraagd publiek maken van haar gevoelsleven. Ik heb hetzelfde gedaan met het onderduikdagboek van mijn vader dat ik na zijn dood vond. Ik weet ook niet of hij dat gepubliceerd wilde hebben. Maar het historisch belang van dit soort verhalen prevaleert.”

EV: „Ik ga een heel eind met je mee. Je boek was lezenswaardig en voegde toe aan het palet van Joodse oorlogservaringen. Maar stel, jouw vader had twee pagina’s helemaal weggekrast, of ook dichtgeplakt, waarmee toch een duidelijke boodschap zou zijn gegeven; had je die dan toch gepubliceerd?”

IW: „ Anne is uitgegroeid tot een icoon van wereldformaat en van een dergelijk boegbeeld wil de wereld nu eenmaal alles weten. Afgezien daarvan zou ik bij mijn vader hetzelfde hebben gedaan.”

EV: „Dank voor je eerlijkheid. Inderdaad, Anne Frank is een icoon. Een icoon dat ook nog eens verschrikkelijk wordt misbruikt: Anne Frank met een Palestijnse sjaal, met Hitler in bed, het verhaal van Het Achterhuis verkrachten voor ‘het dramatisch effect’ van een toneelvoorstelling… En wat is de meerwaarde van deze pagina’s?”

IW: „Geen enkele meerwaarde inderdaad. Maar achterhouden heeft ook geen zin in dit geval. Daarbij blijkt de inhoud van de twee pagina’s zo schokkend en onthullend als een bosje fresia’s. Waar ik wel een nare smaak van in de mond krijg is het bijkomende commerciële en publicitaire belang dat aan deze ‘onthulling’ vastzit; het is weer goed voor extra omzet van melkkoe Anne Frank.”

EV: „Je zegt: achterhouden heeft ook geen zin in dit geval. Waarom niet? Wat of wie is bij deze publicatie gebaat? Anne Frank? Nou nee. Haar laatste beetje privacy wordt te grabbel gegooid. Jij vindt de pagina’s niet schokkend of onthullend. Ik ben het met je eens. Maar is dat voor iedereen zo? Dat waag ik te betwijfelen.”

‘Wat is de meerwaarde van deze pagina’s?’

Esther Voet

IW: „Esther, het schip is al lang op drift. We doen er zelf ook aan mee met deze mails via de media, want het gaat allemaal om de aandacht voor het dagboek, dat is de voornaamste meerwaarde (letterlijk) van deze twee pagina’s. Anne’s privacy delft het onderspit tegen ons aller nieuwshonger. Als je A zegt volgt B vanzelf.”

EV: „Ik hoopte dat aandacht voor het dagboek niet afhankelijk zou zijn van het voyeurisme (in dit geval verpakt als wetenschap) dat we de afgelopen week hebben gezien over slechts twee, voorheen geheime pagina’s. En als jij gelijk hebt, zit er nog maar één ding op: stoppen met deze discussie.”

‘Van dit boegbeeld wil de wereld nou eenmaal alles weten’

Ivo Weyel

IW: „Mee eens. Gaan we een keer à deux verder met een borrel. Gaan we schuine moppen tappen. Trouwens, heeft Anne die pagina’s wel echt zelf afgeplakt? Of was het haar vader die misschien vond dat seksualiteit afbreuk zou doen aan het jonge-meisjeskarakter van het dagboek?

EV: „Je speculeert nu wel heel erg, hè? Ik mag toch aannemen dat de wetenschappers met hun zeer moderne technieken wel hebben onderzocht of het afplakken in het Achterhuis is gebeurd, of later door vader Otto? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit gewoon een kwestie is van ultiem uitbaten. Tot de laatste snipper, de laatste letter, de laatste punt.”

IW: „Geenszins speculeren mijnerzijds, Esther! Het Huygens Instituut dat dit onderzocht stelde dat de pagina’s met een aan „zekerheid grenzende waarschijnlijkheid” door Anne zijn afgeplakt. Wat mij betreft dus pure speculatie hunnerzijds en nul sluitend bewijs.”

Esther, is het niet positief dat nieuwe generaties Annes verhaal leren kennen door dit nieuws?

EV: „Welnee, het dagboek van Anne Frank is helemaal niet afhankelijk van die twee pagina’s, maar veel meer van ouders en leraren die het hele dagboek onder de aandacht brengen. Daarin staat namelijk het verhaal dat ècht belangrijk is. Een paar pagina’s met (lullige) schuine moppen doen dat echt niet hoor.”