Regeerakkoord Italië kan leiden tot harde aanvaring met EU-landen

Kabinet van populisten Lega en de Vijfsterrenbeweging willen meer Rome en minder Brussel. De populistische partijen moeten het nog wel eens worden over een premier.

Partijleider van de vijfsterrenbeweging Luigi Di Maio (midden) spreekt de pers toe na een bijeenkomst met de Italiaanse president Sergio Mattarella op 7 mei. Foto Tiziana Fabi

De Lega en de Vijfsterrenbeweging, die samen een nieuw Italiaans kabinet willen vormen, kiezen voor een koers die Rome hard in aanvaring zal brengen met de meeste andere EU-landen, zo blijkt uit het „regeercontract” dat ze vrijdagmorgen hebben gepubliceerd.

De twee populistische partijen keren zich feitelijk tegen de bezuinigingsafspraken die in Europees verband zijn gemaakt en willen de overheidsuitgaven verhogen met tientallen miljarden euro. Italiaanse commentatoren hebben gezegd dat als alle plannen worden doorgezet, Brussel een probleem krijgt, dat vergelijkbaar is met de Brexit. Het idee van een referendum over de euro staat overigens niet in de eindversie van het contract.

In het hoofdstuk ‘Europese Unie’, het één na laatste van de dertig hoofdstukken, zeggen de twee partijen dat lidstaten meer ruimte voor eigen beleid moeten krijgen. Matteo Salvini, leider van de Lega, heeft vaak gezegd dat de Brusselse regelgeving Italië „verstikt”.

De twee partijen steken hun hand uit naar ‘handelspartner’ Rusland

De twee partijen steken de hand uit naar Poetin. In het document staat: „Het lidmaatschap van de Atlantische Alliantie wordt bevestigd, met de Verenigde Staten als geprivilegieerde bondgenoot, met een opening naar Rusland, dat moet worden beschouwd niet als een bedreiging maar als handelspartner die potentieel steeds relevanter wordt. In dit opzicht is intrekking van de sancties [...] opportuun.”

Overigens is hiermee de vorming van een kabinet, twee maanden na de verkiezingen van 4 maart, nog niet rond. Er is nog geen akkoord bereikt over de vraag wie premier moet worden. Beide partijen willen de afspraken komend weekeinde voorleggen aan hun aanhang, de Lega via gesprekken op straat in het noorden van het land, de Vijfsterrenbeweging via haar digitale platform. Verwacht wordt dat de twee partijleiders maandag naar president Mattarella zullen gaan om over de samenstelling van de regering te praten.

Een aantal voornemens zal tientallen miljarden euro extra kosten – het dagblad La Repubblica becijferde vrijdagmorgen, ook al waren nog niet alle details van de plannen bekend, dat er voor meer dan honderd miljard euro aan ongedekte uitgaven zijn.

Zo willen Lega en Vijfsterren de pensioenhervorming grotendeels terugdraaien die eind 2011 inderhaast is doorgevoerd, toen Italië het vertrouwen van de financiële markten was verloren. In het contract staat dat een nieuw kabinet ernaar zal streven de enorme staatsschuld (132 procent van het bbp) terug te dringen, „niet door interventies die zijn gebaseerd op belastingen en bezuinigingen [...] maar door de groei van het bbp.”

Lees ook deze column van Maarten Schinkel: Een gevaarlijk spel met de euro in Rome

Een van de manieren waarop Lega en Vijfsterren de groei denken te stimuleren is door de binnenlandse vraag aan te wakkeren. Er moet een soort bijstand komen voor mensen die een inkomen onder de 780 euro hebben. Een ander middel is invoering van een vlaktaks, mede bedoeld om belastingontduiking door gecompliceerde regelgeving tegen te gaan. Er moeten twee basistarieven komen, van vijftien en twintig procent. Ook van deze maatregelen hebben economen die niet bij een van de twee partijen horen, gezegd dat ze tot forse stijging van het begrotingstekort leiden.

De twee partijen willen ook de politieke cultuur in Italië veranderen. Een plan is de instelling van een „Verzoeningscomité” dat uitspraak moet doen als de ministers er niet uitkomen. Ook moet het beleid tegen illegale immigratie worden verhard.