De melding over Malek F. kende de burgemeester niet

Haagse burgemeester

Burgemeester Pauline Krikke erkent dat er fouten zijn gemaakt in de zaak Malek F. Vraag blijft: wat heeft zij ervan geleerd?

18 mei 2018, Den Haag. Burgemeester Pauline Krikke onderweg naar een bijeenkomst bij met buurtbewoners over de steekpartij op Bevrijdingsdag. Foto Jerry Lampen/ANP

Zwaar kreeg de Haagse burgemeester Pauline Krikke het donderdagavond niet, maar pijnlijk was het raadsdebat over het steekincident van 5 mei wel. De motie van wantrouwen die de PVV tegen haar indiende, kreeg geen steun. Wel werd duidelijk dat het Haagse bestuur onder haar leiding flinke steken had laten vallen. Bovendien bleek dat lokale bestuurders nog steeds niet weten hoe zij over dit type incidenten moeten communiceren.

Medio februari liet Krikke de Syrische statushouder Malek F. gedwongen opnemen in ggz-instelling Parnassia, nadat hij zijn huisraad naar buiten had gesmeten. Zo’n besluit tekent ze zo’n vijfhonderd keer per jaar, zei Krikke donderdag.

Eind maart besloot Parnassia dat gedwongen opname niet langer nodig was; ambulante begeleiding volstond. Eerder die maand hadden AIVD en politie onderzoek gedaan naar een melding „in gebrekkig Engels” over Malek F. Volgens de anonieme melder zou er een terroristische dreiging van hem uitgaan. „Dit brede onderzoek gaf op dat moment geen aanleiding om de man aan te merken als iemand met terroristische achtergronden, maar kon dit ook niet uitsluiten”, aldus het Openbaar Ministerie in een verklaring dinsdag.

Toen Malek F. Parnassia verliet, gingen er geen alarmbellen rinkelen bij bestuur en politie in Den Haag. Burgemeester en politiechef wisten niet van de melding over Malek waarnaar de AIVD en de politie zelf onderzoek had gedaan.

Haagse raadsleden spraken daar hun verbazing over uit. „Zulke meldingen zijn zo ernstig dat ze op het bureau van de burgemeester horen”, zei PvdA-fractievoorzitter Martijn Balster. „Maar we krijgen wekelijks tientallen van dit soort meldingen”, reageerde Krikke. Hoeveel daarvan naar de AIVD gaan voor onderzoek, zei ze er niet bij.

Vervolgens deed zorginstelling Parnassia niet wat ze volgens de woordvoerder van de burgemeester wel had beloofd te doen: de wijkagent op de hoogte stellen van Maleks vertrek. Kennelijk had het Haagse bestuur het initiatief aan de ggz-instelling gelaten. De statushouder mocht van Parnassia vertrekken als hij een verblijfadres kon opgeven. Dat kon Malek. Hij was juist getrouwd met een medepatiënt met een woning. Dat huis bevond zich ook nog eens in een andere wijk, buiten het bereik van de buurtagent.

Zo verdween Malek van de radar, om pas 5 mei weer op te duiken. Sinds hij werd neergeschoten en opgepakt, zit hij in beperkingen en legt hij verwarrende en tegenstrijdige verklaringen af, aldus het OM. Zijn motief blijft onduidelijk.

Onbedoelde suggestie

Wat heeft Krikke van de gebeurtenissen geleerd? De burgemeester wees op de start van een pilot waartoe al ruim voor het steekincident was besloten. Vanaf midden juni worden vijftig ‘verwarde personen’ intensief gevolgd door medische en justitiële instellingen. Hoognodig, vond Krikke, gezien de explosieve stijging van het aantal verwarde personen in regio-Den Haag. Een beetje laat, vonden sommige raadsleden. De problematiek is immers al veel langer bekend.

Lees ook: Geschipper met Malek F. liep fout af

Publieke zelfreflectie

Ten slotte de communicatie direct na het incident. Burgemeester Krikke erkende donderdag dat die beter had gekund. „Dat trek ik mezelf aan”, zei ze. Meteen na het steekincident had ze gewezen op het verleden van Malek als verward persoon. Daarmee had ze – zeer onbedoeld, zei ze – de suggestie gewekt dat het motief van de steekpartij ook in de psychische sfeer moet worden gezocht. Dat had Krikke kunnen voorkomen door meer te wijzen op het uitgebreide politie-onderzoek naar mogelijke terroristische achtergronden van de steekpartij.

Haar mea culpa doet denken aan een ontboezeming door de Amsterdamse politie, vorig jaar. Die erkende in NRC fouten te hebben gemaakt in de communicatie in de uren na de aanrijding door een Marokkaanse suikerpatiënt van een zestal mensen op het plein voor Amsterdam CS. Kort na het incident had de politie via Twitter gemeld dat het om een onwelwording ging, een beeld dat later moeizaam werd verbreed naar mogelijk terroristische motieven.

Houd alle opties open. En als je toch conclusies in een bepaalde richting trekt, onderstreep dan dat ze voorlopig zijn, was de les die de Amsterdamse politie destijds trok. Die les moest Krikke op 5 mei nog leren, blijkt uit haar publieke zelfreflectie.

    • Kees Versteegh