Vrouwenfilms gooien hoge ogen in Cannes

Gouden Palm prognoses

Goede films in de competitie in Cannes dit jaar. Maar welke film krijgt zondag van juryvoorzitter Cate Blanchett de Gouden Palm?

Een van de kanshebbers in de competitie van het 71ste Filmfestival in Cannes: ‘Lazzaro Felice (Happy as Lazzaro)’ van Alice Rohrwacher, met acteur Adriano Tardiolo. Foto EPA

De iconische momenten van het 71ste filmfestival? Die waren vol engagement. 82 vrouwen die zaterdag onder leiding van juryvoorzitter Cate Blanchett ernstig over de rode loper schreden naar feministisch oorlogsdrama Les filles de soleil. Of regisseur Spike Lee die woensdag een tirade van vijf minuten tegen Donald Trump afstak.

Het venijn zat dit jaar bij Cannes in de tweede week: Lars von Trier die de Angelsaksische bourgeoisie epateerde, vuurwerk en tromgeroffel van blockbuster Solo: A Star Wars Story, helaas een matte episode in de reeks.

Spike Lee: vuurspuwende tirade

En de 61-jarige regisseur Spike Lee met zijn pamflettistisch politieklucht BlacKkKlansman. Een waar gebeurd verhaal - Jordan Peele van horrorsensatie Get Out gaf Lee de tip- over de infiltratie van een zwarte rechercheur in de Ku Klux Klan in Colorado anno 1979.

Spike Lee maakte er bepaald geen geheim van dat zijn felle, met zwarte humor doordrenkte satire een statement is tegen Trump. In 1979 blijkt de KKK ook al ‘America First’ te roepen, bij wijze van epiloog toonde Lee beelden van de extreemrechtse mars in Charlottesville en Trump - door Lee consequent motherfucker genoemd - die daar ‘goede mensen’ tussen zag. „Amerika als de wieg van de democratie, dat is bullshit. De natie is gebouwd op genocide van inheemse volkeren en slavernij.”

Maar ondanks die vuurspuwende tirade gunt dat Lee in BlacKkKlansman liberale joden en witte agenten een heldenrol. De tijd vraagt nu even niet extreme identiteitspolitiek, bevestigde Lee na afloop, maar om een brede anti-Trump coalitie: de film is opgedragen aan Heather Heyes, de witte vrouw die werd doodgereden door een neo-nazi in Charlottesville.

Zo weigerde Lee ook zijn oude ruzie met Quentin Tarantino’s over diens gebruik van het woord ‘nigger’ op te rakelen. „Vindt u die kwestie op dit moment nou echt belangrijk?”

Wie wint de Gouden Palm?

Nu is de jury aan het woord: wie wint de Gouden Palm? Het juryoordeel wijkt per definitie sterk af van de consensus van de filmpers. In de jurykamer clashen ego’s, vormen zich coalities en is er ruilhandel: de details lekken pas jaren later uit. Voorspellen is daarom futiel.

Al moet het wel raar lopen als in dit jaar van #MeToo, met een overwegend vrouwelijke jury een vrouw niet met een van de twee hoofdprijzen naar huis gaat: de Gouden Palm of de Grand Prix. En dan komt Alice Rohrwachers bucolische, tijdloze en volstrekt onvoorspelbare Lazzaro Felice in beeld, of Nadia Labaki’s Capernaum: nog niet vertoond, maar de buzz is goed.

Onder de filmpers leeft de vrees dat de jury, bij wijze van fuck you-gebaar, zelfs Les filles de soleil van Eva Husson overweegt, over een peloton seksueel vernederde Yazidi-vrouwen die IS te lijf gaan. Die film werd zo ongenadig gekraakt, dat de fiere Husson desgevraagd mannelijke fragiliteit vermoedde. „Ik begrijp best dat ze zich bedreigd voelen.” Mocht de jury activisme en tegelijk een Franse film willlen belonen - een Frans prijsje is de traditie in Cannes - dan komt Stephande Brizé’s En Guerre in beeld, waar fabrieksarbeiders in de loopgraven gaan tegen het management.

Wat zijn de persfavorieten? Het voormalige Oostblok komt sterk voor de dag. Cold War van de Pool Pawel Pawlikovski, die een Oscar won met Ida, is een compacte, in goddelijk zwart-wit gefilmde romance van componist Viktor en zangeres Zula die van communistische folkloregroep in 1949 tot Parijse jazzkelder in 1960 schipperen met morele compromissen en ontheemding.

Een andere zwart-wit film uit de Koude Oorlog gooit eveneens hoge ogen: Leto van de Kirill Serebrennikov, die in Rusland huisarrest heeft wegens een duistere fraudezaak, of is dat vanwege zijn vorige, anti-orthodoxe pamfletfilm The Student? Over Leto heeft Poetin overigens niks te klagen: het is een verrukkelijk staaltje Sovjetnostalgie over twee lokale rocklegendes – want jong gestorven - Viktor Tsoi en Mike Naumenko in Leningrad anno 1980. Undergroundromantiek over een wereld waar men niks had, en dus alles veel meer waard was.

Kandidaat: Japanse ‘Shoplifters’

Een ideale compromiskandidaat voor de Gouden Palm in de seriële prijswinnaar Hirokazo Kore-Eda uit Japan, de tederste filmmaker op aarde. Shoplifters is in zijn prachtige oeuvre de overtreffende trap: een portret van een asociale nepfamilie, perfect gescript, die je van begin tot eind met een vage glimlach of droeve frons bekijkt.

Het smeulend moordmysterie Burning van de Koreaan Lee Chang-dong, bij ons vooral bekend van zijn Poetry, is een ander hoogtepunt: een driehoek van een introverte boerenzoon, een creepy rijkeluiszoontje en de ongrijpbare Haemi. Maar misdaad loont zelden bij jury’s in Cannes: zie Verhoeven’s Elle twee jaar geleden. Dat minimaliseert ook de kansen van Matteo Garonne’s Dogman , een duister sprookje uit de onderwereld van Garonne’s maffiaepos Gomorrah, en een krachtig statement tegen omèrta, de zwijgcultuur. Hondentrimmer en cokehandelaar Marcello, een schlemiel, belandt in een fatale spiraal met bullebak Simone. De hartverwarmende Egyptische roadmovie Yomeddine, over een leprapatiënt die op zoek gaat naar zijn familie, lijkt dan kansrijker. Maar de competitie is nog niet voorbij: de winnaar zat al vaker in de laatste dag van het festival. Hoe dan ook kan Cannes terugkijken op een prima 71ste competitie. En krijgt u al bijna al deze films komend jaar te zien.

    • Coen van Zwol