Commentaar

verantwoordingsdag

Rekenkamer roept terecht op tot betere informatievoorziening

Politici kijken maar al te graag vooruit. De toekomst is leidend. Zie het jongste regeerakkoord waarbij het Nederland van 2021 tot twee cijfers achter de komma is ingericht. Terugkijken, nagaan wat alle maatregelen hebben opgeleverd, is een minder favoriete bezigheid van dezelfde politici. Daarom is het zo’n goede zaak dat de Algemene Rekenkamer jaarlijks rapporteert over hoe de uitgaven van het Rijk zich werkelijk hebben ontwikkeld.

Alweer voor de negentiende keer was de derde woensdag van mei verantwoordingsdag in Den Haag. Het zal het overgrote deel van Nederland zijn ontgaan. Te meer daar de Rekenkamer weinig schokkends te melden had. Ook voor het nationale accountantsbureau geldt: goed nieuws is geen nieuws. En goed nieuws heeft de Rekenkamer dit jaar. Meer dan 99 procent van de uitgaven en inkomsten van het Rijk zijn rechtmatig. Het aantal geconstateerde onvolkomenheden bedroeg met 35 bijna evenveel als een jaar geleden. In eerdere jaren ging het om een gemiddelde van 65 onvolkomenheden per jaar. De bedrijfsvoering van de overheid is steeds beter op orde, stelde president Arno Visser van de Rekenkamer in de Tweede Kamer bij de presentatie van zijn jaarrapport.

Dat de boekhouding grotendeels op orde is wil nog niet zeggen dat dit ook geldt voor de verantwoording van de uitgaven. En ook dat is nodig. Ministers geven in hun jaarverslagen maar beperkt inzicht in de resultaten van het beleid. Over de werkelijke prestaties staat weinig op papier, constateert de Rekenkamer. Wat de controlerende taak van de Tweede Kamer aanzienlijk bemoeilijkt. Maar zeker in een tijd waar het politieke debat in toenemende mate vraagt om de juiste feiten, is het essentieel dat die feiten ook geleverd worden.

Daarom dient het kabinet de aanbevelingen van de Rekenkamer serieus te nemen en in zijn verantwoording meer duidelijkheid te verschaffen over het nut van alle uitgaven. Pas dan kunnen Kamerleden beoordelen of het belastinggeld goed wordt besteed. Waarbij het natuurlijk de vraag is of het door de Rekenkamer gevraagde inzicht in alle gevallen direct is te geven. Maar in elk geval zouden pogingen moeten worden gedaan. Als de president van de Rekenkamer constateert dat de informatie die Kamerleden nodig hebben om vooruit te kunnen kijken ontbreekt, is er toch echt een probleem.

Ook zorgwekkend is dat de Rekenkamer dit jaar wederom zeer veel onvolkomenheden heeft aangetroffen bij de ICT-beveiliging van het Rijk. Slechts twee departementen bleken de beveiliging volledig op orde te hebben. De overheid waarschuwt tegenwoordig vaak voor het gevaar van cyberaanvallen. Maar als in eigen huis de deuren openstaan, komen dit soort waarschuwingen weinig overtuigend over.

Het was weer verantwoordingsdag. Volgende week volgt in de Tweede Kamer een eerste debat van de specialisten met de minister van Financiën. Het is al weer jaren geleden dat de fractievoorzitters dit debat voerden. De gewijzigde rolbezetting is veelzeggend voor het politieke belang dat aan de rapportages van de Rekenkamer wordt gehecht. Vooruitkijken blijft op het Binnenhof voorrang houden. Maar zonder gedegen kennis van het heden wordt dat vooruitkijken een vrijblijvende bezigheid.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.