opinie

    • Arjen Fortuin

Het college van Erik Scherder over stress zorgde vooral voor stress

Zap Neuropsycholoog Erik Scherder gaf een college over het effect van stress op onze hersenen. Ter geruststelling van de stressende kijker vertelde hij dat er ook positieve stress bestaat. Onze tv-recensent werd er niet rustig van.

Erik Scherder over stress in de hersenen in Max Masterclass (Omroep Max)

Ik word altijd een beetje nerveus van Erik Scherder, de immer opgeruimde neuropsycholoog die na zijn zestigste plots tot een televisiester van formaat is uitgegroeid. De man is 66 op zo’n fitte wijze dat hij er over 66 jaar nog precies hetzelfde zal uitzien. Onvermoeibaar zet hij al jaren het hele Nederlandse volk aan tot bewegen.

Misschien komt het door zijn schitterende grijze haardos en zijn prachtbaard, misschien door de angstaanjagende vitaliteit waarmee hij ons toespreekt, misschien is het iets anders. Hoe dan ook: ik krijg er stress van. Beweeg ik zelf wel genoeg? Ben ik wel optimistisch genoeg? Zal ik ooit zo’n mooie baard krijgen?

Uitgerekend deze man presenteerde woensdag het leerzame Max Masterclass (Omroep Max), een collegeprogramma dat geheel gewijd was aan stress. Stress! STRESS! Het bleek dat Scherder zich zelf ook een beetje zenuwachtig maakte: hij had een hartslagmeter omgedaan, die meteen naar de 127 knalde, wat op een groot scherm achter hem te zien was.

Verder diende dat scherm voor animaties van de hersenen, dit tot groot plezier van Scherder zelf, die beloofde niet te veel uit te weiden over prefrontale cortexen, de hippocampus en dergelijke. Maar ook niet te weinig, „het is ook mijn avond, moet u maar denken”.

De professor was als een kind zo blij toen bleek dat het publiek (veel mensen van de leeftijd waarop een scherp geheugen niet vanzelfsprekend meer is) in grote meerderheid had onthouden wat de hypothalamus was. Ik was het alweer vergeten: méér stress.

Ter geruststelling van de stressende kijker vertelde Scherder dat er ook positieve stress bestaat, die maakt dat je bijvoorbeeld minder pijn voelt. Om dat uit te leggen toonde hij een filmpje met een jonge vrouw, die vertelde over een busreis in India, over hoe de bus een ongeluk kreeg en zij vervolgens ontdekte dat haar arm eraf was. Eraf, ja. De schok was zo groot dat ze pas na een kwartier pijn kreeg. Op de een of andere manier maakte dit voorbeeld van positieve stress mij niet rustiger.

Dit soort wetenschappelijk-medische programma’s fungeren als spiegeltelevisie. De verhalen die worden verteld, nodigen nadrukkelijk uit tot vergelijking met jezelf. De door een burn-out getroffen twintiger Pim (in de loop van de Max Masterclass werden de voorbeelden steeds minder rustgevend) vertelde dat hij de supermarkt niet meer kon verdragen, met al zijn prikkels en keuzemogelijkheden. Zelf vind ik de supermarkt heerlijk: het is een van de weinige openbare plaatsen waar de mensen je gewoon met rust laten.

Scherder besloot zijn college met de aanmoediging om stress te bestrijden door af en toe gewoon een uurtje uit het raam te kijken. Goede tip! Maar welk raam? En wanneer? Een televisierecensent moet zich bij zijn scherm houden.

Lees ook: Dit is stress en zo kom je er vanaf

Mijn reddende raam bleek wel degelijk onder handbereik. In de eerste aflevering van de nieuwe reeks Volle zalen (AVRO-TROS) was te zien hoe mooi Arjan Ederveen oud aan het worden is. We zagen hem samen met Jack Wouterse schitterend twee oude en verder verouderende broers spelen in een regenachtig openluchttheater.

De twee theatermakers werken nu aan een vervolg. Ederveen kwam een stukje dialoog bij Wouterse brengen. Samen bespraken ze het ze aan de keukentafel en Ederveen lichtte toe wat hij had gemaakt. „Overal waar Ar of Jack stond heb ik het maar weggehaald. Uiteindelijk maakt het toch niet uit wie wat zegt.” Het maakt niet uit wie wat zegt. Die gedachte was het beste stressmedicijn van de hele avond.

    • Arjen Fortuin