En dan staat die rotkat van je opeens op de agenda van de VVE

Overlast Hoe lang mag de kat nog loslopen? Er zijn steeds meer katten, dus er is meer overlast. En er is steeds minder tolerantie.

Oké. Hij heeft misschien weleens een koolmeesje te grazen genomen, dat bij de buren in een laaghangend vetbolletje zat te prikken. Het gebeurde in een opwelling. Het was een incident. En misschien heeft hij wel een keer in een stil hoekje in de garage gepoept. Of een paar keer. In elk geval: sinds de buurman heeft geklaagd, is het geen fijne poepplek meer. Het ruikt er nu naar knoflook en sinaasappel. Het kan ook zijn voorgekomen dat hij ooit op het dakterras van de buren iets heeft achtergelaten. Die plantenbak met heerlijk rulle aarde was té aantrekkelijk om aan voorbij te lopen.

Maar om nu een schuldgevoel te krijgen? Terwijl hij toch altijd kopjes geeft aan iedereen? Ze moesten eens weten. Die kleine zwart-witte van de hoek – die kon er wat van. Maar daar hoorde je het vrouwtje nooit over. Ze maakte zich alleen maar druk over haar eigen kater. „Zit Joop weer bij de buren?” „Heeft Joop op de galerij gekakt?” Joop dit, Joop dat. Ze schaamde zich gewoon voor haar eigen huisgenoot. Omdat hij, met die kleine van de hoek, ineens op de agenda van de VVE stond, als ‘verzoek tot het opnemen van regels over huisdieren in huishoudelijke reglement’. Een eufemisme voor: weg met katten. Nou, prettige wedstrijd. Hij was dan wel gecastreerd, maar hij was met zijn testikels niet zijn wilde haren verloren. Knap vrouwtje dat hem binnen weet te houden.

Kattengedrag

Yvon Sweere begrijpt katten. Ze is kattengedragstherapeut in Noord-Holland en weet wat katten als Joop willen. „Gecastreerd of niet: katers jagen en willen hun territorium beschermen.” En alle katten poepen het liefst op een plek met zand of aarde, ruim genoeg om in te draaien en te graven. Welke kat gaat er nou voor z’n lol op een krappe dichte bak poepen als het ook in een zandbak kan? „Dat is natuurlijk kattengedrag.” Maar dat katten „nu eenmaal zo zijn”, zoals eigenaren vaak ter verdediging aanvoeren, is geen vrijbrief. „Je bent zelf verantwoordelijk voor je kat. Als buren klagen, moet jij voor een oplossing zorgen”, zegt Sweere.

Lees ook: Een dik huisdier is niet schattig, maar zielig

Een paar keer per maand wordt ze gebeld door baasjes of buren: hoe ze de overlast kunnen aanpakken. Niet vreemd in een land waarin bijna een kwart van de huishoudens een of meer katten heeft. 2,6 miljoen katten op een postzegel – dat geeft gedoe, tussen katten en mensen. Sweere ziet het al als ze voor een consult een woonwijk inrijdt. „De kattendruk is soms enorm en dat levert onvermijdelijk overlast op: vechtende katten, sproeiende katten, kattenpoep. Maar ook kattenhaters die katten vergiftigen of ontvoeren.”

Op het webforum van de tv-programma De Rijdende Rechter is te zien hoe de kat het onwetende middelpunt is van conflicten. ‘Mag ik plakkaatverf op de kat smeren om de eigenaar te laten zien dat hij bij anderen binnensluipt?’ ‘Kan ik de kosten van de dierenarts verhalen op de buren wier valse asielkat onze poes aanvalt?’ ‘Wat te doen tegen de buurkat die ons tuinhuis als krabpaal gebruikt?’

En dat zijn dan nog particuliere problemen. De klagende burger krijgt steun van vogelvrienden en milieu-activisten. Katten moorden niet alleen omdat ze honger hebben, schrijft de Amerikaanse ecoloog Pete Marra in zijn boek Cat Wars, ze moorden om het moorden – het zijn roofdieren. En daarmee zijn ze, zegt hij, de belangrijkste oorzaak van vogelsterfte. Waarom zou het anders zo slecht gesteld zijn met de mussenstand? Om nog maar niet te beginnen over toxoplasma, een ziekmakende parasiet die vaak in kattenpoep zit. Kattenliefhebbers, vinden Marra en zijn medestanders, vergoelijken en ontkennen de schade die de cuddling killers aanrichten.

Gedragstherapeut Sweere ziet ook dat de tolerantie afneemt. „De kat is nog het enige huisdier dat vrij rondloopt. Van een hond accepteert niemand dat. Ik zie het ervan komen dat je een kat alleen nog op je eigen terrein mag houden. Daar gaan steeds meer stemmen voor op.”

Een van die stemmen klinkt in het Zeeuwse Kapelle, waar SGP-lijsttrekker Marco Kleppe in januari landelijk de aandacht trok toen hij het lokale verkiezingsprogramma verdedigde: loslopende katten zouden niet langer toegestaan mogen worden binnen de bebouwde kom. „Veel mensen vonden dat belachelijk – ‘waar maak je je druk om’ – maar de andere helft is het met me eens. Ook katteneigenaren die hun kat wél binnenhouden”, zegt wethouder Kleppe. „We hebben in het coalitieakkoord geen afspraken gemaakt, Kapelle wordt heus niet kattenvrij, dat valt niet te handhaven. Maar de algemene plaatselijke verordening is wel aangescherpt, daarin staat nu dat dieren geen overlast mogen veroorzaken. De vanzelfsprekendheid van loslopende katten is in elk geval voorbij. Als mensen erover nadenken en elkaar erop aanspreken is er toch wat bereikt.”

Wanneer is het overlast?

Bij een kattenconflict ben je meestal op je eigen diplomatieke vaardigheden en een goede verstandhouding met de buren aangewezen. Wie in een Vereniging van Eigenaren zit, heeft nog een formele weg en kan aansturen op strengere huisregels. „Al moet je je afvragen wat je daarmee bereikt”, waarschuwt Judith Vermeeren, een advocaat in Etten-Leur die geregeld kattenkwesties krijgt voorgelegd. „Regels die voor een ander gelden, gelden ook voor jou. Misschien hebben jouw buren wel last van jouw kinderen of van de barbecue. Als je op één punt de regels aanscherpt, bestaat de kans dat ook andere ergernissen worden gereguleerd.”

Het begint er al mee dat ‘overlast’ een rekbaar begrip is. „Het gehuil van kinderen wordt wel geaccepteerd, kattengejank veel minder. Af en toe een drolletje in je tuin – is dat overlast? Een bepaalde mate van overlast heb je van je buren te tolereren, je treedt al snel in iemands persoonlijke levenssfeer.”

Nog niet afgeschrikt om een kat te kopen? Op Marktplaats kan je er zo een vinden, maar waar moet je op letten?

Een algeheel huisdierenverbod gaat ver, vindt Vermeeren. „Toch hebben de Hoge Raad en de rechtbank in Breda wel eens geoordeeld dat een verbod in sommige gevallen toelaatbaar is. Zo ver hoeft het niet te gaan. De VVE kan van een katteneigenaar verlangen zijn balkon af te zetten. Maar ook als er maar een enkele keer bij de buren is gepoept?” Frequentie, mate van overlast, hoeveel ruimte er is – het zijn allemaal afwegingen. Bovendien: je kunt wel regels opstellen, maar zijn ze ook uitvoerbaar? De bewijslast ligt bij de persoon die overlast ervaart – het valt niet mee om een kat op een heterdaadje te betrappen. „En je wilt ook niet in een VVE zitten waarin buren voortdurend met de camera in de aanslag zitten”, zegt Vermeeren. „Je hebt altijd mensen die alles willen reguleren. Maar regelzucht en gezellig samenleven gaan meestal niet goed samen.”

Sylvia Schreijer heeft twee kakariki’s, een soort parkieten. Bij mooi weer mogen Babbel en Kiwi in hun kooi op de tuintafel in IJsselstein. Maar sinds er nieuwe buren zijn, met twee katten, is het genot aanzienlijk verminderd. Een kattenkopje steekt nieuwsgierig door de heg, er klinkt gemiauw. De kakariki’s raken in paniek – ze kunnen geen kant op. „Gisteren nog”, zegt Schreijer. „Ik kon ’m nog net op tijd wegjagen. En daarna in de moestuin kijken of hij daar niets had achtergelaten.” Ze is geen kattenhater, ze had zelf een kat. Die werd tegelijk met de hond uitgelaten en ging thuis op de bak. „Mensen worden vast boos als ik dit zeg, maar er zijn gewoon te veel katten.” Als de overlast aanhoudt, zal ze het toch eens op de agenda van de halfjaarlijkse vergadering van de VVE zetten. Het zijn lastige dingen om aan te snijden, maar meestal komen we er wel uit.”

    • Martine Kamsma