Recensie

Macbeth is in de versie van Nesbø wreder dan ooit

Shakespeare-bewerking De Noor Jo Nesbø maakte een thriller van Shakespeares toneelstuk. Macbeth is een politieman die de machtigste man van de stad wil worden, waarmee het korps ineens een boevenbende wordt.

De Britse uitgeverij The Hogarth Press nodigde beroemde schrijvers uit om een toneelstuk van Shakespeare opnieuw te vertellen. Na romans van onder anderen Howard Jacobson (Shylock is my name, naar The Merchant of Venice) en Edward St. Aubyn (Dunbar, naar King Lear) heeft nu ook de Noorse thrillerschrijver Jo Nesbø (1960) een bijdrage geleverd aan deze uitgebreide viering van de vierhonderdste sterfdag van Shakespeare.

Nesbø’s hervertelling van Shakespeares kortste en tevens bloedigste tragedie heet eenvoudig Macbeth. Het is een thriller die in de jaren zeventig speelt, in een vervallen, niet bij name genoemde Schotse fabrieksstad, waar het immer regent of mist. Net als hij deed in zijn Harry Hole-reeks heeft Nesbø van Macbeth een ex-drugsverslaafde politieman met een getroebleerd verleden gemaakt.

Inspecteur Macbeth leidt een speciale politie-eenheid die het opneemt tegen de drugsbaronnen die de stad in hun greep hebben. Een oersterke kerel, die geliefd is onder collega’s en ervoor lijkt te zorgen dat de stad nog enigszins in het gareel blijft.

Tót zijn vriendin, casino-eigenaresse Lady, Macbeth influistert dat hij hoofdcommissaris Duncan moet vermoorden, zodat hij de machtigste man van de stad kan worden. Vanaf dat moment verandert Macbeth in een tirannieke heerser, die alles doodt wat de verwezenlijking van zijn ambitie in de weg staat. Opeens is de politie de gewelddadigste bende van de stad en rijgen de bloedbaden zich aaneen.

Gaandeweg wordt Macbeth steeds gekker. Hij gaat weer drugs gebruiken en begint spoken te zien. Na de moord op Duncan legt hij Lady uit dat hij zijn slachtoffer benijdt: ‘Duncan is dood, ik heb hem vrede geschonken. Terwijl hij me alleen maar onrust en nachtmerries heeft bezorgd.’

Raadsels verklaren

Nesbø blijft dicht op zijn uitgangspunt en hij voegt er nog iets aan toe: de thrillerschrijver doet zijn best om een aantal raadsels uit het toneelstuk van Shakespeare te verklaren. De jeugd van Macbeth krijgt reliëf. We komen aan de weet hoe het zit met het kind van Lady Macbeth. En ook waarom Macduff (Duff bij Nesbø) zijn gezin in de steek laat. Gevolg van al die explicaties is wel dat de hervertelling van het bondige toneelstuk uitmondt in een vijfhonderd pagina’s dikke thriller.

Nesbø heeft duidelijk plezier gehad aan zijn uitstapje. Sommige passages zijn verrukkelijk geschreven. En Shakespeare-kenners zullen vast veel plezier beleven aan de interpretaties van de Noor. Maar is de nieuwe Nesbø ook geslaagd voor lezers die geen boodschap hebben aan Shakespeare?

De thriller hangt van ongeloofwaardigheden aan elkaar. Zoveel ontrouw en verraad, en zoveel bloed dat met bloed betaald wordt, zelfs voor Jo Nesbø-begrippen is deze hoeveelheid excessief geweld buitensporig. ‘Over the top’ is in dit geval een understatement.