Opinie

    • Japke-d. Bouma

‘Laag in zout’, het is taalverloedering én volksverlakkerij

Japke-d. Bouma schrijft elke week over de taal die ze om zich heen hoort. Deze week: ‘laag in calorieën’ en ‘laag in zout’.

Wat ik de laatste tijd steeds vaker hoor, zijn de uitdrukkingen ‘laag in calorieën’, ‘laag in suikers’, ‘laag in vet’ of, deze week nog op tv in een reclame voor Maggi: ‘laag in zout’. Bedoeld wordt: ‘minder calorieën’, ‘minder suiker’, ‘minder vet’ en ‘minder zout’ – dat neem ik tenminste aan – maar blijkbaar heeft ergens iemand bedacht dat dat te simpel is en is het nu ‘laag in zout’ geworden.

Op ‘foodblogs’ (websites over eten) kom ik het vaak tegen, maar ook op de site van reclamevakblad Adformatie las ik dat Karel Vandamme van Unilever, ‘director refreshment Benelux’ (wat een heerlijk frisse baan lijkt me dat!) er iets over had gezegd. Volgens hem zijn „alle Lipton-iceteas nu laag in calorieën” en dus „geschikt voor elk moment van de dag”. O gelukkig, ik mag icetea nu op elk moment drinken van Unilever. Díé kogel is in ieder geval door de kerk.

Toen ik ernaar vroeg op Twitter, bleek ik niet de enige die zich ergert aan ‘laag in zout’ en ‘laag in suikers’. ‘Laag in tolerantie hiervoor’, ‘hoog in irritatie’ en ‘laag in enthousiasme voor dit soort uitdrukkingen’, was de teneur. Ze denken dat het komt door de „veramerikanisering” van de samenleving. ‘Laag in calorieën’ is een letterlijke vertaling van ‘low in calories’ en ‘low in sugars’.

Mijn vrienden van het Genootschap Onze Taal hebben zelfs een hele lijst van dat soort anglicismen gemaakt. Er staan uitdrukkingen op als ‘adresseren’, voor ‘iemand aanspreken’; ‘een beslissing maken’, voor ‘een beslissing nemen’; ‘vrouwen over 50’, voor ‘vrouwen boven de 50’ en ‘acteren op’, voor iets ‘doen’. Al die uitdrukkingen zijn wat betreft Onze Taal niet geaccepteerd. Heerlijk dat we zo’n taalpolitie hebben.

‘Laag in calorieën’ is een letterlijke vertaling van ‘low in calories’ – een anglicisme dus

Toch bleef het knagen, waarom nou toch, dat ‘laag in’?, dus ik dacht, ik bel Maggi even. En wat blijkt? Het moet van Europa! Die had ik even niet zien aankomen. De woordvoerder van Nestlé (Maggi) was zelfs blij dat ik belde zodat ze het me kon uitleggen.

Want een fabrikant mag pas ‘minder calorieën’ of ‘minder zout’ op zijn product schrijven als er minstens 30 procent minder suiker en minstens 25 procent minder zout in zit dan in de vorige versie van het product. Een woordvoerder van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit bevestigt deze lezing. Het komt allemaal door de verordening 1924/2006, zegt hij, die regelt wat je wel en niet mag claimen in reclames. Hij kan zich voorstellen dat het voor het taalwelzijn minder goed is, maar dat de gezondheid van de Europeanen ook wat waard is. „We hebben alle paadjes bewandeld hoe we ‘minder zout’ konden formuleren, zegt de woordvoerder van Nestlé, „maar ‘laag in zout’ was eigenlijk het enige dat mocht.”

Lees ook: Hoe je in de supermarkt voortdurend gefopt wordt

Nou, álle paadjes? Ze hadden er ook gewoon nóg minder zout in kunnen doen. Dan hadden ze wel ‘minder zout’ mogen schrijven. Wat dat betreft is de Europese verordening een maas in de wet om niet alleen zout, maar ook taalverloedering toe te laten en is ‘laag in zout’ eigenlijk volksverlakkerij. Want ja, hoe laag dan, in vergelijking waarmee?

Ik zou dus zeggen: hoog tijd voor een nieuwe Europese richtlijn die niet alleen ‘minder zout’ maar ook ‘laag in zout’ verbiedt. Zo zorgt Brussel niet alleen voor gezonde Europeanen, maar ook voor gezonde Nederlandse oren.

Taaltips via @Japked op Twitter.

Lees ook: Misleiden op de verpakking mag, als je het netjes doet
    • Japke-d. Bouma