Kleine belegger Mark van Baal probeert Shell duurzamer te krijgen

Aandeelhoudersvergadering Verander Shell, koop aandelen, bedacht oud-journalist Mark van Baal een aantal jaren terug. Hij wil het oliebedrijf committeren aan de klimaatdoelen van Parijs. Dinsdag moet blijken of de steun voor zijn ideeën opnieuw is gegroeid.

„Naar mij als journalist gaat Shell niet luisteren”, dacht Mark van Baal. Daarom werd hij aandeelhouder. Foto Anke Teunissen/Hollandse Hoogte

Shell-aandeelhouder Mark van Baal (1968) doet wat vrijwel alle andere beleggers nalaten. Hij maakt met zijn financiële ‘actiegroep’ Follow This gebruik van zijn aandeelhoudersrechten om zelf een onderwerp te agenderen op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van olie- en gasmultinational Shell.

Dinsdag leidt hij voor het derde achtereenvolgende jaar een delegatie van tientallen particuliere mede-beleggers die met groeiend succes Shell bewegen om zich met concrete toezeggingen te committeren aan het klimaatakkoord van Parijs. Waarom Shell? Daar is de kans op succes het grootst. Shell is wat betreft duurzaamheid het beste jongetje uit de klas en bleek gevoelig voor financiële en morele druk van particuliere en professionele beleggers, zoals Nederlandse pensioengeldbeheerders. Van Baal: „Stel je eens voor dat Shell zich écht zou committeren aan het klimaatakkoord van Parijs? Wat dat voor de waarde van het merk Shell zou doen... Dat je dan als consument met een gerust hart bij Shell kan tanken. Dan is Shell een groene belegging. Dan zou de aandeelhouderswaarde enorm stijgen.”

Snel geld?

Van Baal is opgeleid als ingenieur aan de TU Delft, de kraamkamer van het topkader van Shell. Hij is, zegt hij zelf, behept met het ingenieursoptimisme. Duurzaamheid is een „fantastische business opportunity”.

Hij maakt met Follow This deel uit van een bredere klimaatbeweging, zoals Fossielvrij, die pensioengigant ABP onder druk zet om te stoppen met investeringen in olie- en gasbedrijven en Milieudefensie, die een rechtszaak voert tegen de Nederlandse Staat voor ambitieuzere klimaatdoelstellingen. „Als wij de oliewereld zijn gang laten gaan, loopt het gewoon uit de hand. Tegelijkertijd hebben we die oliebedrijven ook hard nodig voor de energietransitie.”

Lees ook: Milieudefensie daagt overheid vanwege luchtvervuiling.

Van Baal kende als freelance journalist in de energiesector het reilen en zeilen van Shell. „Naar mij als journalist gaan ze niet luisteren”, dacht hij, naar de overheid ook niet. Naar wie wel? Aandeelhouders. Verander Shell, koop aandelen.

Hij heeft zijn tactiek om een onderwerp te agenderen op de aandeelhoudersvergadering afgekeken van de activistische belegger TCI die in 2007 met 1 procent van de aandelen ABN Amro onder druk zette om zichzelf te verkopen. Maar verder wil hij niks met die stijl van activisme te maken hebben. Follow This is geen op snel geld beluste belegger, zegt hij. Zijn club ijvert juist voor een strategische beleidswijziging die de langetermijnresultaten veilig moet stellen. „Verantwoordelijke belegger”, dat vindt hij een betere typering.

De eerste keer, in 2014, kwam hij op de Shell-aandeelhoudersvergadering om te luisteren en te kijken. Daarna ging hij beleggers zoeken met genoeg aandelen om samen een onderwerp op het agenda te krijgen. Dat kan bij Shell als je aandelen ter waarde van 5 miljoen euro hebt. Dat lukte met de steun van ondernemers als Bart Manuel (internetbedrijf Dept), Duncan Stutterheim (entertainment, A’DAM toren) en Bob Crébas (Marktplaats).

De eerste keer, in 2016, vroeg Follow This in een resolutie om de winsten van de olie- en gaswinning in duurzame energie te investeren. Shell wees het voorstel af. Het zou de handen van het bedrijf te veel binden. Vorig jaar vroeg Follow This om concrete doelen te stellen, ook voor de CO2-uitstoot van de producten van Shell. Dat vond het concern te ver gaan, dus werd het voorstel afgewezen.

Aanstaande dinsdag zal Van Baal op de vergadering agendapunt 19 toelichten. Follow This spreekt daarin steun uit voor de stappen die Shell tot nu heeft aangekondigd om de groei van zijn CO2-uitstoot te verminderen, maar vraagt het bedrijf ook om via nieuwe concrete doelstellingen ‘binnen’ Parijs te blijven. Shell wijst de resolutie opnieuw af. Nu is het voorstel „onnodig”, want Shell heeft zich eind vorig jaar al klimaatdoelen gesteld. „Maar die zijn aantoonbaar onvoldoende om het akkoord van Parijs te halen”, zegt Van Baal

Lees ook de column van Menno Tamminga over idealistisch beleggen: Koop aandelen en verbeter de wereld.

Professionele beleggers

Elk jaar een afwijzing, maar ook elk jaar meer steun van beleggers. In 2016 stemden beleggers met 3 procent van de aandelen voor de resolutie. Vorig jaar was de steun 6,3 procent. Nu heeft Follow This al ver voor de vergadering gelijkgestemde professionele beleggers aangespoord om met een stemverklaring te komen om anderen over de streep te helpen. Een maand geleden zei Aegon Asset Management bijvoorbeeld dat zij de resolutie dit jaar zou steunen. Vorig jaar onthield Aegon zich van stemming.

De resolutie is volgens Van Baal in het belang van de aandeelhouders van Shell, maar ook in het belang van andere beleggers. Als het beleid van oliemaatschappijen onomkeerbare gevolgen heeft voor het klimaat is het voor alle beleggingen een dramatische verliespost.

Twee weken geleden kreeg Follow This ook steun van de Church of England, die een vermogen van ruim 11 miljard euro beheert. De kerk liet samen met enkele andere beleggers in een open brief aan Shell-president-commissaris Chad Holliday weten dat zij voor de resolutie stemt.

De steun van de Engelse Kerk is mede een gevolg van een campagne van Follow This onder vermogensbeheerders in de Londense City. Hoe verliep de confrontatie met de rendementsgedreven geldbeheerders? De resolutie dwingt hen een standpunt in te nemen op een onderwerp dat ook een morele component kent. „Ze vertelden me later: je hebt bereikt dat we het hier al weken over hebben.”

De belegger is het vaak eens met het doel van Follow This, niet met de methode

In Nederland heeft Van Baal er het hardst aan getrokken, want buitenlandse aandeelhouders in Shell willen steeds weten: wat denken de beleggers op je thuismarkt, in Nederland? Hij merkte dat de Nederlandse vermogensbeheerders een „heel conservatieve wereld” vormen. Zij proberen achter de schermen de strategie van bedrijven te beïnvloeden, dat noemen ze engagement. Als zij een toezegging in die richting krijgen, zijn ze wel tevreden, is zijn conclusie. „Ze zijn het eens met je doel, niet met je methode.” In alle openheid een bedrijf tegenspreken is ongebruikelijk.

Hoe loopt de stemming dinsdag op de vergadering af? Wordt het meer dan de 6 procent steun van vorig jaar? Van Baal wil eerst geen voorspelling doen, maar zegt dan: „Laten we hopen dat we weer verdubbelen, anders zou het me wel tegenvallen.”

    • Erik van der Walle
    • Menno Tamminga