Kan je geheugen overdragen tussen slakken?

Echt waar? Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier een opvallend persbericht. Deze week: het geheugen van zeeslakken ligt deels vast in RNA-moleculen, zo zou blijken uit een proef. Maar wat is nu precies ontdekt?

Onderzoeker David Glanzman toont twee Aplysia-zeenaaktslakken. Foto Christelle Snow/UCLA

Telepathie via een injectienaald? Neurobioloog David Glanzman van de University of California in Los Angeles heeft het geheugen van één zeeslak naar de ander overgebracht. Dat deed hij door RNA-moleculen van getrainde slakken te injecteren in een ongetrainde soortgenoot (eNeuro, mei).

Het blijkt te gaan om de overdracht van een aangeleerde Pavlov-reflex bij Californische zeehazen (Aplysia californica). Stroomstootjes op het achterlijf werden tijdens de training opgevolgd door lichte aanraking van hun uitstroomopening, de sifon, waarop het dier deze schielijk en langdurig intrekt. Na training blijkt het dier zijn sifon bij aanraking zonder stroomstootjes nog steeds langer in te trekken. Vervolgens vermaalden de onderzoekers de zenuwknopen van getrainde dieren en isoleerden daar het RNA uit. Dat injecteerden ze in ongetrainde slakken. En die bleken prompt ook hun sifon langdurig in te trekken, terwijl ze dat eerder niet deden.

De proef van Glanzman is een herhaling van experimenten uit de jaren zestig waarin onderzoekers al concludeerden dat het opeten van een soortgenoot of het injecteren van RNA dit soort reflexen kan teleporteren naar een andere slak. Destijds werden de proeven afgeserveerd omdat ze niet gerepliceerd konden worden en de moleculaire verklaring ontbrak. Die is er nu wel, schrijft Glanzman: epigenetica kan een stempel kan zetten op het DNA. RNA speelt daar een rol in.

Zwak is dat Glanzman nog geen idee heeft welke RNA-moleculen in het spel zijn. En: is een aangeleerde reflex hetzelfde als geheugen? Glanzman lijkt het niet te deren. Met grootse woorden eindigt hij de publicatie: „Onze resultaten maken aannemelijk dat RNA uiteindelijk gebruikt kan worden om herinneringen te wijzigen, door ze te versterken of te onderdrukken.”