Keer het eens om: plastic thuis weggooien, restafval wegbrengen

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Istock

Omgekeerd inzamelen. Het klinkt cryptisch, maar in Leiderdorp zijn ze er enthousiast over. In de wijk ’t Heerlijk Recht zamelen ruim honderd huishoudens sinds drie maanden omgekeerd in en de resultaten mogen er zijn. Nauwelijks klachten en een ruime halvering van de hoeveelheid restafval.

En die vermindering van het restafval is precies de bedoeling. Om dit te bereiken wordt het scheiden van afval omgedraaid: voor plastic (en drankverpakkingen), papier en groen afval hebben de Leiderdorpse proefkonijnen drie kleine containers gekregen. Die worden wekelijks door de gemeente geleegd. Het restafval moeten ze zelf wegbrengen naar ondergrondse containers in de buurt. De beloning is niet financieel, maar goed scheiden scheelt sjouwen.

Veel gemeenten gebruiken hun creativiteit om de hoeveelheid restafval te verminderen. Dat doen ze niet zomaar. De Rijksoverheid heeft stevige doelen: in vergelijking met 2014 moet het restafval in 2020 met driekwart zijn gereduceerd. Dat betekent over twee jaar niet meer dan 100 kilo restafval per persoon per jaar. En de bewoners van ’t Heerlijk Recht zitten nu onder dat streefgewicht.

Wethouder Olaf McDaniel (PvdA) weet het geheim van het prille succes. In de proef worden de deelnemers niet financieel beloond of gestraft als ze minder of meer restafval aanbieden. In veel andere gemeentes waar ook omgekeerd wordt ingezameld, loopt het volgens de wethouder daarop mis: om het restafval – en daarmee de rekening – te beperken zijn mensen snel geneigd te veel in de papier- of gft-bak te gooien.

De ene gemeente zamelt plastic apart in, de andere gooit plastic en blikjes op één hoop. Hoe gooi je wat weg?

En dat scheiden is ook voor de goedwillende burger al moeilijk genoeg, weet McDaniel uit ervaring. Een vieze pizzadoos lijkt toch echt van karton, vertelt hij, maar moet bij het restafval.

Natuurlijk zijn er extra kosten voor de gemeente. Zo zijn er ondergrondse containers geplaatst en minicontainers aangeschaft. Eigenlijk, vindt McDaniel, moeten de lasten ook omlaag als de burger zo zijn best doet. Als het omgekeerd inzamelen echt wordt ingevoerd, zijn er voor de gemeente ook voordelen: de rekening voor afvalverbranding daalt en de opbrengst uit oud papier stijgt.

Het is nog de vraag of het omgekeerd inzamelen in meer wijken wordt ingevoerd. Het nieuwe college in Leiderdorp, zonder wethouder McDaniel, gaat de proef deze zomer evalueren. Net als in de andere gemeenten begint de tijd te dringen: 2020 is echt niet ver meer.