Elke stad heeft een Chin. Ind. Spec. Rest., maar hoe lang nog?

Restaurants Fotograaf Mark van Wonderen fotografeerde alle Chinese restaurants in Nederland die hij kon vinden. Een liefdesverklaring aan lelijkheid en treurnis in meer dan duizend foto’s.

China City in Deventer. Foto Mark van Wonderen

Toen de naam en het interieur van de dorpschinees uit Bergen werden vervangen, werd ook een deel van zijn jeugd bij het grofvuil gezet, schrijft Mark van Wonderen zonder schroom voor overdrijving in zijn boek Chin. Ind. Spec. Rest. Een verdwijnend Nederlands Fenomeen. Zijn herinnering aan De Gouden Prins is een collectieve herinnering. Alleen met speciale gelegenheden ging je in de jaren tachtig uit eten, vaak naar de Chinees. Het aquarium, de warmhoudplaatjes, de zwaaiende katten. Babi pangang, tjaptjoi, bananasplit. En na het eten een sigaret. Dat laatste was al voorbij, en langzaam verdwijnen ook steeds meer Chinees-Indische restaurants, op de gevel standaard Chin. Ind. Spec. Rest. genoemd. Ze zijn omgekat tot wok- of sushirestaurant of ermee gestopt, bij gebrek aan opvolging. Sommige zijn al jaren dicht – hoewel je dat van buiten niet altijd met zekerheid kunt zeggen, omdat ook Chin. Ind. Spec. Rest.’s die nog open zijn er soms uitzien alsof ze al jaren gesloten zijn.

Long Sing in Leeuwarden.
Li’s Garden in Gouda.
Hup-Yuen in Groesbeek.
Links: Long Sing in Leeuwarden. Rechts: Li’s Garden in Gouda. Onder: Hup-Yuen in Groesbeek.
Foto’s Mark van Wonderen

Mark van Wonderen heeft in vijftien maanden alle Chinees-Indische restaurants van Nederland gefotografeerd die hij op Google Maps kon vinden: 1.090. Dat aantal kun je arbitrair noemen. Maar Van Wonderen hanteert zijn eigen criteria. Een wokrestaurant mocht erbij als er nog Chin. Ind. Spec. op de gevel stond. En als het niet in de naam zat maar wel in de inrichting en het eten: ook goed. Wat dat betreft lijkt het boek een beetje op de menukaart van dit type restaurant: ze wekken in elk geval de schijn van volledigheid.

De Chinese Muur

De omvang is dan ook meteen de kracht van dit project. De foto’s zijn van dezelfde kwaliteit als het eten in deze restaurants. Er staan scooters in beeld, gemeentekunst, een marktkraam, trapkarren en zelfs een muur, uitgerekend vóór De Chinese Muur (in Boskoop, want er zijn er nog 38). Maar dat is goed! Zoals het op een vreemde manier geruststellend is dat foeyonghai altijd te zoet is en Chinese loempia’s te vet.

Kan’s Garden in Hazerswoude-Rijndijk.
Hong Kong in Bolsward.
Links: Kan’s Garden in Hazerswoude-Rijndijk. Rechts: Hong Kong in Bolsward.
Foto’s Mark van Wonderen

Aan de anonieme restaurantrecensies in het boek is te zien hoe vergevingsgezind Nederlanders zijn zolang ze veel voor weinig krijgen. Er zit weleens een haar in de bami, de afhaalruimte is ongezellig en één klant krijgt altijd buikkramp na het eten, maar over de prijs en de portiegrootte hoor je niemand klagen.

Fietsenrek met bierlogo

Je denkt dat je het na driehonderd foto’s wel gezien hebt – uniformiteit kenmerkt immers het Chin. Ind. Spec. Rest. Maar telkens zijn er nieuwe details, die Van Wonderen ook heeft gebruikt om orde aan te brengen. Restaurants met een kauwgomballenautomaat aan de gevel. De belettering (waarom toch al die Chinese tekens die niemand begrijpt?). De fietsenrekjes met bierlogo. Restaurants onder flatgebouwen of met een achteringang. Van Wonderen fotografeerde ze soms met gevaar voor eigen leven. In Sittard werd hij vanaf de overkant bekogeld met een blikje Schultenbräu. In Ter Aar werd hij door de eigenares van Golden Dragon al filmend de straat uit gescholden.

Hong Kong in Bolsward.
Jade City in Biddinghuizen.
Nanking in ’s-Hertogenbosch
Links: Hong Kong in Bolsward. Rechts: Jade City in Biddinghuizen. Onder: Nanking in ’s-Hertogenbosch
Foto’s Mark van Wonderen

Of Chin. Ind. Spec. Rest.-eigenaren het leuk vinden om hun zaak in dit boek terug te vinden, is de vraag. Het is een liefdesverklaring, maar wel eentje aan lelijkheid en treurnis. Een catalogus met vaak smoezelige uitspanningen, gevestigd in staaltjes mislukte architectuur in troosteloze straten. Dit is ook een boek over mislukte planologie en falende welstandscommissies.

Aan het einde schrijft Van Wonderen dat sommige restaurants op zijn lijst hem al ontvielen voordat hij ze had kunnen bezoeken. Hij moedigt iedereen dan ook aan snel naar de dichtstbijzijnde Chinees te gaan. Voordat het te laat is en we alleen de foto’s nog hebben.

Chin. Ind. Spec. Rest. Een verdwijnend Nederlands fenomeen, Mark van Wonderen, uitgeverij Zoetzuur, 137 blz., 22,50 euro
Ga je liever écht Chinees eten? Onze restaurantrecensent tipt Taste of Culture in Amsterdam: Glibberige, plakkerige en springerige gerechten.
    • Martine Kamsma