Tusk haalt hard uit naar ‘grillige’ Trump

Het beleid van de Amerikaanse president Trump heeft de relatie met de EU flink verzuurd, zo maakte EU-‘president’ Tusk zonder omhaal duidelijk in Sofia.

Donald Tusk komt aan in Sofia, Bulgarije Stoyan Nenov/POOL/EPA

Europees ‘president’ Donald Tusk heeft woensdag ongemeen hard uitgehaald naar de Amerikaanse president Donald Trump wegens diens „grillige assertiviteit” op het wereldtoneel. „Kijkend naar de jongste besluiten van president Trump zou je bijna denken: wie heeft er met zulke vrienden nog vijanden nodig?”

De relatie tussen de VS en de EU is flink verzuurd door Trumps afwijzing vorige week van de in 2015 gemaakte nucleaire afspraken met Iran. De EU vreest voor nieuwe onrust in het Midden-Oosten en voor handelsschade. Eerder verwierp Trump ook het klimaatakkoord van Parijs. Bovendien dreigt hij met het instellen van importtarieven op Europees staal en aluminium.

EU-beraad over redden Iran-deal

EU-leiders, die donderdag in Sofia een top over de Balkan houden, bespraken woensdagavond hoe ze de Iran-deal kunnen redden. Vooraf schaarde Tusk, die EU-toppen voorzit, Trumps gedrag in het rijtje van andere grote uitdagingen waarvoor de EU zich gesteld ziet, zoals „de opkomst van China of de agressieve opstelling van Rusland”. Hij riep EU-leiders op eensgezind te blijven en uit te kijken voor pogingen om EU-landen tegen elkaar uit te spelen.

„Ik twijfel er niet aan dat in het nieuwe wereldspel Europa ofwel een van de grote spelers zal zijn, ofwel een pion”, aldus de Poolse oud-premier. „Om het subject en niet het object van de wereldpolitiek te worden, moet Europa economisch, politiek en ook militair meer dan ook verenigd zijn. Simpel gezegd: ofwel we zijn samen of we zijn helemaal niet.”

Lees ook: Op Balkantop in Sofia wil EU Rusland en China de pas afsnijden

Ondanks de kritiek op Trump, sprak Tusk ook zijn dank uit aan de Amerikaanse president. „Want dankzij hem zijn we ontdaan van alle illusies. Hij heeft ons doen inzien dat als je een helpende hand nodig hebt, je die zult vinden aan het einde van je arm.” Volgens Tusk moet Europa er „ondanks de huidige stemming” alles aan doen om de transatlantische band met de VS te beschermen, maar moet het ook klaar staan om, indien nodig, „alleen te handelen”. Daarbij is wel „meer politieke eenheid en vastberadenheid” nodig.

Ook op handelsgebied moet de EU niet bezwijken voor Amerikaanse druk en „voet bij stuk houden”. De VS heeft in afwachting van nieuwe handelsconcessies de EU voorlopig, tot eind deze maand, vrijgesteld van tarieven op staal. De EU wil pas onderhandelen als het een permanente uitzondering krijgt. „We moeten realisme terugbrengen in deze discussie, wat momenteel ontbreekt”, aldus Tusk.

Rutte

Rutte reageerde woensdagavond, aan het eind van een diner tijdens de Balkan-top waar uren is gesproken, op de uitspraken van Tusk. „Ik ga Tusks woorden niet recenseren. Inhoudelijk begrijp ik hem. Tusk is iemand die heeft gestreden tegen de Poolse communistische dictatuur.” Tegen die achtergrond begrijpt Rutte dat Tusk verbijsterd is over het handelen van de Verenigde Staten, de vanzelfsprekende bondgenoot van de Poolse oppositie destijds. „Het opzeggen door Trump van de Iran-deal is ook gewoon lomp.”

    • Stéphane Alonso
    • Tijn Sadée