Rekenkamer heeft veel kritische waarschuwingen bij rijksrekening

Controle Ja, het belastinggeld is volgens de regels besteed. Maar er zijn veel kritische noten concludeert de Algemene Rekenkamer.

President Arno Visser van de Algemene Rekenkamer plaatst kritische noten bij de rijksrekening over 2017. Foto Remko de Waal/ANP

Om te beginnen het goede nieuws: „Het kabinet heeft de 228,6 miljard euro uit de rijksbegroting 2017 nagenoeg geheel volgens de regels besteed”. Die eerste zin van het tweede hoofdstuk in de Staat van de rijksverantwoording 2017, die de Algemene Rekenkamer woensdag publiceerde, lijkt een geruststellend antwoord te geven op de hamvraag die de controleurs van de overheidsfinanciën jaarlijks dienen te beantwoorden: Is het belastinggeld volgens de regels besteed?

Maar dan het slechte nieuws: verderop in het verslag – plus de 22 onderliggende rapporten – staan aanzienlijk meer kritische noten dan deze goedkeuring van de rijksrekening.

De Rekenkamer stelt jaarlijks nóg twee vragen en daarop zijn de antwoorden aanmerkelijk negatiever. Zijn de zaken op de ministeries goed georganiseerd? En: Hebben de ministers voldoende zicht op de gewenste resultaten van hun beleid?

Dat valt best tegen. In 2017 constateerde de Rekenkamer liefst 35 zogeheten onvolkomenheden in de bedrijfsvoering van ministeries. Dat is er weliswaar eentje minder dan het jaar ervoor (en aanzienlijk minder dan de ruim 100 in 2002), er zitten voor 2017 wel weer twee ‘ernstige’ onvolkomenheden tussen. Die waren in 2016 juist weggepoetst.

Een greep uit de serieuze waarschuwingen die de Algemene Rekenkamer aan het kabinet – strikt genomen aan het vórige kabinet – heeft uitgedeeld.

Kamer informeren

In het algemeen geven ministers in hun jaarverslagen niet volledig inzicht in de resultaten van hun beleid. De Tweede Kamer krijgt daardoor „niet de informatie die nodig is om te kunnen beoordelen of belastinggeld goed besteed wordt.”

ICT-beveiliging

Bij de Rijksdienst Caribisch Nederland, onderdeel van Binnenlandse Zaken, blijkt de ict-beveiliging al sinds 2014 niet op orde te zijn, een ‘ernstige onvolkomenheid’ volgens de Rekenkamer. Minister Kajsa Ollongren (D66) heeft op aandringen van de Rekenkamer een verbeterplan opgesteld.

Subsidiebeheer

De tweede ernstige onvolkomenheid zit bij het subsidiebeheer van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Dat departement doet in de ogen van de Rekenkamer te weinig om misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Het gaat om een pot van 1,4 miljard euro.

Personeelstekort

Het vorig jaar al geconstateerde personeelstekort bij vrijwel alle ministeries is niet verdwenen, en misschien wel verergerd. Dat geldt met name voor ict-functionarissen en financieel deskundigen. Ook hebben de politie en het Openbaar Ministerie moeite om „voldoende gekwalificeerd personeel” te krijgen.

Bezuinigingsopdracht

De bezuinigingsopdracht van 136 miljoen per jaar op het beheer van rijksvastgoed zal „waarschijnlijk niet” gerealiseerd worden. Oorzaak: een beperkt inzicht in de waarde van de eigen portefeuille. Door gunstige afwaarderingen wist het Rijksvastgoedbedrijf een behoorlijke boekwinst van 102 miljoen euro op verkoop van overheidspanden te bereiken, maar volgens de Rekenkamer ligt het werkelijke resultaat op 2 miljoen.

Problemen Belastingdienst

De problemen bij de Belastingdienst blijven, in de woorden van Rekenkamer-lid Francine Giskes „onverminderd groot”. Door blijvend personeelstekort lopen de risico’s voor de continuïteit van de „primaire processen” bij de fiscus zelfs op. Wel constateert de Rekenkamer dat de betrokken bewindspersonen de problemen bij de Belastingdienst „stukken beter in het vizier hebben”, aldus Giskes. Dat heeft volgens haar een bijkomend probleem: „Je zult dan ook meer problemen kunnen tegenkomen”.

Opvang in de regio

Er is geen goed zicht op het geld dat Nederland in de opvang van Syrische vluchtelingen in de regio steekt. De Tweede Kamer had hiervoor 260 miljoen beschikbaar gesteld voor de jaren 2016-2017. Hoewel dat bedrag niet geheel is opgemaakt, is er – via andere potjes – toch méér hulpgeld uitgegeven: 424 miljoen euro.

Correctie (17 mei 2018): eerder stond in dit bericht de naam van Francine Giskes verkeerd gespeld. Dat is hierboven verbeterd.