NRC checkt: 'Begroting Tilburg even groot als drugshandel daar'

Dat zei CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg onlangs bij WNL op Zondag.

Foto Robin van Lonkhuijsen

De aanleiding

Het dumpen van drugsafval, het bedreigen van bestuurders en liquidaties op klaarlichte dag: de gevolgen van de drugshandel in Nederland worden steeds zichtbaarder. CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg zei op zondag 6 mei bij WNL op Zondag dat Nederland op weg is een ‘narcostaat’ te worden. Ter illustratie van het drugsprobleem stelde ze dat „de gemeentebegroting van Tilburg net zo groot is als de drugshandel [daar]” We gaan na of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

De woordvoerder van Van Toorenburg zegt dat het Kamerlid haar informatie heeft gehaald uit het boek De achterkant van Nederland van onderzoeker Pieter Tops en journalist Jan Tromp.

En, klopt het?

We pakken het boek uit 2016 erbij. In het voorwoord, dat over ondermijnende criminaliteit gaat, schrijven Tops en Tromp dat ze „van hun stoel rolden” toen ze in 2013 een rapport lazen over de hennepteelt in Tilburg. Daarin zou staan dat Tilburgse ondernemers die in hennep doen jaarlijks een omzet maken van tussen de 750 en 900 miljoen euro. Ze schrijven dat burgemeester Peter Noordanus de cijfers in een interview in 2014 met NRC bevestigt.

In dat interview zegt Noordanus dat niet, maar in een ander artikel schrijft NRC inderdaad dat in Tilburg elk jaar tussen de 728 en 884 miljoen euro wordt verdiend met illegale hennepteelt en dat dit bedrag ongeveer gelijk is aan de begroting van de stad. Bron hiervoor is het al genoemde rapport uit 2013. Dit werd opgesteld door het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) in Brabant en Zeeland, op basis van bestaand onderzoek en de getuigenis van een Tilburgse crimineel die naar de politie stapte. Op basis van zijn verhaal hebben de onderzoekers een geschatte berekening kunnen maken van de omzet van de lokale hennephandel en komen dan inderdaad op 728-884 miljoen uit. Het blijft een schatting, zegt hoogleraar Toine Spapens van de Universiteit Tilburg, die de onderzoekers van het RIEC begeleidde. Maar „al met al kwamen we tot de conclusie dat het niet als onrealistisch kon worden afgedaan”. Spapens plaatst wel twee kanttekeningen: het was niet helemaal duidelijk wat de getuige precies met ‘de regio Tilburg’ bedoelde, waardoor het niet zeker is dat de wiet allemaal door Tilburgse telers werd aangeleverd. Ook verstond hij onder ‘handel’ puur de opbrengst van de kweek. „Wat de inkopers en handelaars er vervolgens nog aan winst op maakten zat dus niet in het bedrag”, aldus Spapens.

Navraag bij de gemeente Tilburg leert dat de begroting van het jaar 2013, toen het rapport verscheen, uitkwam op ruim 820 miljoen euro aan uitgaven. De jaren daarna daalde het bedrag eerst, om vervolgens weer te stijgen. Dit jaar werd er voor bijna 860 miljoen euro begroot, geen aanzienlijk verschil dus met 2013 en inderdaad binnen de bandbreedte van de geschatte omvang van de hennepteelt.

De cijfers over de hennepteelt uit het aangehaalde onderzoek zijn natuurlijk ook een paar jaar oud, maar een recenter en preciezer onderzoek naar de omvang de hennepteelt in Tilburg is er niet, bevestigt Spapens. Daar komt nog bij dat het rapport enkel de omzet van de hennepteelt inschatte en CDA-Kamerlid Van Toorenburg sprak over ‘drugshandel’. Als ook de omzet van de productie van synthetische drugs als XTC zou worden meegerekend, wat in en rond Tilburg ook veelvuldig plaatsvindt, zou het bedrag volgens Spapens ver boven de geschatte 700-900 miljoen uitkomen.

Conclusie

Hoewel het bedrag een onzekere schatting is en ‘drugshandel’ meer is dan hennepteelt, baseerde Van Toorenburg zich op de best beschikbare informatie. Volgens die informatie benadert de omzet van de hennephandel inderdaad die van de Tilburgse begroting. We beoordelen haar uitspraak als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Pim van den Dool