Grapperhaus zaait verwarring over kalifaatkinderen en Noord-Korea

Bewindspersoon Minister Grapperhaus deed bij Pauw uitspraken die op woensdag door de NCTV en door premier Rutte werden weersproken.

Minister van Justitie en Veiligheid Ferdinand Grapperhaus onlangs in de Tweede Kamer. Foto Jerry Lampen / ANP.

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) heeft in de Tweede Kamer voor verwarring gezorgd met uitspraken bij Pauw dinsdagavond. In het tv-programma zei hij dat het kabinet onderzoekt hoe het kinderen van Nederlandse jihadisten kan terughalen uit vluchtelingenkampen. Een dag later weerspraken onder meer zijn eigen ministerie en premier Mark Rutte dat het kabinetsbeleid gewijzigd is.

Nederland zet zich in principe namelijk niet actief in om jihadisten en hun kinderen terug te halen. Alleen om „humanitaire of strafrechtelijke redenen” kan dat gebeuren. Vorige maand bevestigde Grapperhaus dat nog in een brief aan de Tweede Kamer en tijdens een debat over terrorismebestrijding.

Bij Pauw dinsdagavond noemde Grapperhaus het daarentegen „verschrikkelijk dat die kinderen zich in dit soort gebieden bevinden”. Hij zou daarom „al geruime tijd” met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) „onderzoeken” hoe die kinderen teruggehaald kunnen worden.

Net als premier Rutte weersprak de NCTV, onderdeel van het ministerie waaraan Grapperhaus leiding geeft, woensdag dat het beleid veranderd is. De kinderen van Nederlandse jihadisten, naar schatting zo’n 145, worden niet uit Irak en Syrië teruggehaald naar Nederland, aldus een woordvoerder van de NCTV.

Lees ook: Coalitie verdeeld over IS-kinderen, een eerder nieuwsverhaal over hoe de politiek met kalifaatkinderen omgaat.

Improvisatie

De Tweede Kamer wil opheldering van Grapperhaus over zijn uitspraken. VVD-Kamerlid Arno Rutte noemde ze „anders dan het kabinetsstandpunt, en anders dan wat de VVD wil”. Volgens hem bewijzen de recente aanslagen in Indonesië door teruggekeerde jihadisten en hun kinderen dat zij een risico voor de nationale veiligheid kunnen vormen. D66’er Kees Verhoeven – voorstander van het terughalen van de kinderen – wil antwoord op eerder gestelde Kamervragen. „Ik heb liever dat die vragen netjes schriftelijk beantwoord worden, dan dat we op tv iets zeggen wat de volgende dag weer moet worden rechtgezet.”

Volgens PvdA’er Attje Kuiken „improviseert” Grapperhaus „niet voor het eerst”. In maart kwam hij al onder vuur te liggen toen hij tijdens het wekelijkse vragenuur in de Kamer zei dat hij niet de wet wil aanpassen om uitspraken van imam Fawaz Jneid te verbieden. Kort daarop zei hij voor tv-camera’s dat het aanpassen van de wet voor hem wel degelijk een mogelijkheid is. Later ontkende hij twee verschillende dingen gezegd te hebben.

Cyberaanval

Grapperhaus ging dinsdagavond bij Pauw daarnaast de fout in met een uitspraak over een cyberaanval op de Rotterdamse containerterminal vorig jaar. Daar zat Noord-Korea achter, zei hij in reactie op een vraag van presentator Jeroen Pauw. Maar dat klopt niet, zegt cyberdeskundige Erik de Jong van Fox-IT. „De signalen zijn dat die aanval vanuit Rusland kwam.” Een bron uit de inlichtingenwereld bevestigt dat.

Volgens een woordvoerder van het ministerie haalde Grapperhaus mogelijk „dingen door elkaar”. Een vergelijkbare cyberaanval op Britse ziekenhuizen, ‘Wannacry’ genaamd, zou namelijk wel uit Noord-Korea komen. Volgens De Jong is het „ongebruikelijk” dat bewindspersonen expliciet de namen van daders van cyberaanvallen noemen, „maar komt het de laatste jaren wel vaker voor”. De bron uit de inlichtingenwereld noemt Grapperhaus’ uitspraken over de cyberaanval „onverstandig als het waar is, en ook onverstandig als het niet waar is”.

Update: In een aanvullende reactie zegt een woordvoerder van het ministerie: „De minister noemde twee recente voorbeelden van cyberaanvallen. Vervolgens vroeg Jeroen Pauw naar de veroorzaker, waarna de minister over de mogelijke veroorzaker van een van de genoemde incidenten sprak.”

Met medewerking van Barbara Rijlaarsdam.