EU laat Iran weten dat het handel wil blijven drijven

Iran-deal Woensdag bespreken EU-leiders in Sofia of de deal met Iran kan worden gered. Brussel hield dinsdag de deur nadrukkelijk open.

Een Iraanse krant meldt op 9 mei de terugtrekking van de VS uit de nucleaire deal. Foto Atta Kenare

De EU heeft Iran dinsdag in Brussel laten weten dat het, tegen de wens van de Amerikaanse president Trump in, de handel met het land wil voortzetten. EU-leiders bezinnen zich op noodmaatregelen om Europese investeringen in Iran te beschermen tegen dreigende Amerikaanse sancties.

„We zijn niet naïef, we weten dat het moeilijk wordt”, zei Federica Mogherini, de chef van de EU-diplomatie, dinsdag op een minitop met de Iraanse buitenlandminister Javad Zarif. Maar ze put hoop uit de „eenheid” die de internationale gemeenschap toont sinds vorige week dinsdag, toen Trump de Iran-deal uit 2015 dood verklaarde en herinvoering van zware sancties tegen het land aankondigde.

In een eerste reactie zei Zarif dat de gesprekken „de juiste richting op gaan”. En Mogherini had het na afloop over „een positieve bijeenkomst”. Zij kondigde aan dat de EU de relatie met Iran niet alleen wil handhaven, maar zelfs wil verdiepen

Iran beloofde in 2015 na jarenlange onderhandelingen de ontwikkeling van kernwapens af te remmen in ruil voor opheffing van de sancties. Dat Trump de deal nu afwijst heeft niet alleen de relatie met Iran op scherp gezet, maar ook die met de EU. De Unie vreest voor nieuwe onrust in het Midden-Oosten en was bovendien volop bezig economische munt te slaan uit de Iran-deal, evenals medeondertekenaars China en Rusland.

Lees ook dit stuk over de Europese rol bij de totstandkoming van het akkoord in 2015: Europa is back in the game

'Blokkeerstatuut'

Deze woensdag zullen ook EU-leiders zich op een top in het Bulgaarse Sofia buigen over de vraag hoe de deal gered kan worden. Basisvoorwaarde, zegt Mogherini, is dat Teheran zich blijft houden aan de afspraken en de verleiding weerstaat om de ontwikkeling van kernwapens te hervatten. Daarnaast moet de EU een manier vinden om de geldstroom naar het land gaande te houden, ondanks de dreiging van Amerikaanse boetes.

Mogherini en Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker zullen de leiders in Sofia een overzicht geven van wat de EU zou kunnen doen. Een van de opties op tafel is het ‘blokkeerstatuut’, waarmee de EU-handel richting Cuba in 1996 werd veiliggesteld nadat de Amerikanen het handelsembargo tegen het eiland aanscherpten. Dat statuut verbiedt het EU-bedrijven om gehoor te geven aan grensoverschrijdende regels van andere, niet-Europese landen.

Een andere mogelijkheid die de ronde doet, is het op de VS verhalen van eventuele economische schade, door importtarieven in te stellen op bepaalde Amerikaanse producten. Ook wordt er gesproken over het opzetten van speciale kredietlijnen, om investeringen gaande te houden. Een hoge EU-functionaris sloot dinsdag echter uit dat leiders in Sofia al knopen gaan doorhakken over te volgen strategie. „We zijn niet in paniek”, aldus deze ingewijde. „We gaan dit kalm bekijken.”

Lees ook De belangrijkste vragen over het nucleair akkoord
    • Stéphane Alonso