De hele dag een drang om op je telefoon te kijken

Sociale media Bijna 30 procent van de jongvolwassenen zegt verslaafd te zijn aan sociale media. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het CBS.

Foto Lorado

Op een dag vond Meilin van Poelgeest (23) het genoeg geweest. De prikkels, verstuurd door de sociale media–apps waar ze maar niet los van kon komen, moesten verdwijnen. Ze zette alle meldingen van apps uit. Verwijderde Facebook van haar telefoon. Zette in WhatsApp de blauwe vinkjes uit die gesprekspartners laten weten dat je een bericht gezien hebt. Zelfs het scherm van haar telefoon ging op zwart-wit.

Maar ook de prikkelloze telefoon blijft haar in zijn macht houden , zegt de student Hotel Management. „Ik kan er op een zondagavond zes uur achter elkaar op zitten.” Ze voelt het apparaat nog regelmatig in haar broekzak trillen – onmogelijk omdat ze die functie heeft uitgezet. Dat soort hersenspinsels schaart ze onder haar „afkickverschijnselen”. Het is niet niks. De hele dag voelt ze „een drang” om op haar telefoon te kijken. Ze wil het ding geen moment wegleggen: „Je bent zó bang om iets te missen.”

Bestand worden tegen het dwangmatig gebruik van je telefoon? Lees deze vier tips van columnist Ben Tiggelaar: Zo kom je los van je smartphone

Bijna 30 procent van de jongvolwassenen (18-25 jaar) zegt verslaafd te zijn aan sociale media. Dat blijkt uit een donderdag verschenen rapport van het CBS. Voor alle volwassen socialemediagebruikers ligt dat percentage veel lager, op 10 procent. En het is flink gestegen: twee jaar geleden zei nog 19 procent van de jongvolwassenen verslaafd te zijn aan sociale media. De effecten? Vier op de tien zegt slecht te slapen door hun socialemediagebruik. Bij een kwart lijden de studieresultaten eronder.

Het onderzoek komt nadat de afgelopen tijd oud-medewerkers van techbedrijven uit de school hebben geklapt over de producten die ze de wereld in hebben gebracht. Zo zei de eerste algemeen directeur van Facebook, Sean Parker, eind vorig jaar dat het bedrijf willens en wetens menselijke kwetsbaarheden uitbuit. „God mag weten wat het doet met de hersenen van onze kinderen.” Een groep oud-medewerkers van onder meer Google en Facebook zei in februari: „Dit zijn geen neutrale producten, ze zijn onderdeel van een systeem om ons verslaafd te maken.”

Attitudes

Het CBS gaat in het onderzoek na hoe volwassenen tegenover sociale media staan. Het onderzocht attitudes, en meldt dus niet hoeveel Nederlanders daadwerkelijk verslaafd zijn aan sociale media. Sociale mediaverslaving is niet opgenomen in de DSM-5, het handboek voor psychiatrische diagnostiek. Daarom zijn er weinig betrouwbare cijfers over te vinden.

Ook de positieve effecten van sociale media komen aan bod. Zo zegt ruim 60 procent van de volwassenen dat sociale media – niet heel verrassend – een positieve uitwerking hebben op het contact met familie en vrienden. Ruim 30 procent ervaart een positieve invloed van sociale media op hun werk.

De groep jongvolwassenen springt er telkens uit. Zij gebruiken sociale media het meest (99 procent zegt sociale media te gebruiken), besteden er meer tijd aan dan andere leeftijdsgroepen (bijna 40 procent spendeert er meer dan drie uur per dag aan) en ze zijn er het vaakst ontstemd over. 34 procent zegt bang te zijn om dingen te missen als ze geen gebruik maken van sociale media. Als een binnengekomen bericht niet direct kan worden bekeken, wordt 22 procent onrustig. Geen toegang hebben tot het internet ervaart 37 procent als vervelend.

Dertig WhatsApp-groepen

Het CBS deed in 2015 een vergelijkbaar onderzoek onder jongeren van 12 tot 18 jaar. In die groep zei één op de zes ondervraagden verslaafd te zijn aan sociale media. Bijna de helft zei dat sociale media een negatieve invloed hebben op een of meerdere onderdelen van hun leven.

„Ik grijp de hele dag door naar mijn telefoon”, zegt student Bedrijfskunde Jelle van der Duim (20). „Zelfs als ik met iemand in gesprek ben, check ik mijn berichten. Ik kan het niet in bedwang houden.” Hij zit in zo’n dertig WhatsApp-groepen. Van een stuk of zes komen „de hele dag door” berichten binnen. Stoppen met sociale media ziet hij niet zitten: „Er komen ook belangrijke dingen voorbij die ik niet wil missen.”

    • Reinier Kist