‘Als een vrouw keiharde techno draait heeft dat een andere vibe’

In de dancewereld is slechts een kleine minderheid van de dj’s vrouw. Op de grote festivals neemt hun aantal de laatste jaren zelfs af. Zijn quota een oplossing? Komt het vanzelf goed? Of moet de organisatoren gewoon beter hun best doen bij het boeken?

Dj Charlotte de Witte draait dit jaar op Lowlands. Foto Marie Wyants

De NOS berekende dat in 2017 op dancefestivals nog geen 10 procent van de artiesten vrouw was. Op de podia van muziekfestivals verschilt de man-vrouwverdeling weinig van die op een olieplatform. NRC vergeleek de line-up van dancefestivals in 2015 en 2018 en concludeerde dat er weinig verbeterd is: de afgelopen drie jaar steeg het aantal vrouwen van 7,9 naar 11,7 procent.

Internationaal klopt dat beeld. Muzieksite Pitchfork zag het percentage vrouwen op het podium van de 10 grootste festivals groeien van 14 procent in 2017 naar 19 in 2018. In februari publiceerden 45 grote Amerikaanse en Europese festivals een manifest waarin ze beloofden dat tegen 2022 de helft van hun line-up uit vrouwen zal bestaan. Is dat de oplossing?

Het is een heikel onderwerp. Vrouwen willen geen ‘moetje’ zijn, of marketingmateriaal om mee te koketteren in statistieken. Festivalprogrammeurs willen vooruitstrevend boeken, maar ook kaarten verkopen. En dan is er nog de groep ‘niets-aan-de-hand-roepers’ die zegt dat discriminatie niet aan de orde is. Het gaat toch om de muziek?

Gevraagd naar hun plan van aanpak, zeggen festivals als Dekmantel, Lowlands en Mysteryland dat ze artiesten selecteren op basis van kwaliteit.

Toch is er de laatste jaren wel iets aan het veranderen. „Doordat er nu veel goede vrouwelijke acts zijn, is het makkelijker om een diverse line-up te maken”, zegt Bente Bollmann, marketing manager van Lowlands. „In de elektronische muziek is op dit moment een aantal van de meest populaire dj’s vrouw: zoals Charlotte de Witte (dit jaar op Lowlands) en Nina Kraviz (vorig jaar op Lowlands). Meer bewustwording is goed. Gelukkig zijn er veel vrouwelijke dj’s die spannende muziek draaien en snel aan populariteit winnen. Dit zie je ook terug op Lowlands, waar bijvoorbeeld Peggy Gou, Sevdaliza, Yaeji, Avalon Emerson, Dr. Rubinstein, Lyzza en Volvox op prominente spots staan.”

House kende van meet af aan vrouwelijke pioniers, zoals dj Isis, lady Dana en Miss Djax met haar invloedrijke label Djax Records. Maar de meeste vrouwen deden mee als promotor of stonden op de dansvloer. „Ik heb de marketing gedaan, ben promotor geweest, heb teksten geschreven, achter de bar gestaan”, zei dj The Black Madonna twee jaar geleden tegen NRC. „Draaien, ik wist niet dat je dat ook kon doen als vrouw.”

Daling

Met name bij festivals die progressief boeken is een verschuiving gaande. Zo ging DGTL van één vrouw in 2015 naar bijna 10 procent in 2018 en groeide bij Dekmantel (exclusief nachtprogramma) het aantal vrouwen van 6 naar 20 procent. Ook kleinere festivals als Drift en Zeezout kiezen vaak voor een vrouw. Bij de grotere, meer commerciële festivals dan ligt dat anders: bij Extrema daalde het percentage niet-mannen zelfs van 10 procent in 2015 naar 3 procent in 2018 en bij Mysteryland liep het terug van 9 naar 7 procent.

„Ik programmeer een heel groot festival en ik wil alle genres boeken”, zegt Anaïs d’Olivat van Mysteryland. „Ik kijk niet of het om een jongetje of een meisje gaat. Ik probeer zo goed mogelijk te voldoen aan de vraag van ons publiek.”

Volgens d’Olivat zijn er weinig vrouwelijke artiesten te boeken voor grote commerciële festivals. „Die wereld is gewoon veel minder toegankelijk voor beginnende artiesten. In de underground kan je veel makkelijker een boeking regelen. Zo kan je vlieguren maken, wat uiteindelijk leidt tot meer bekendheid.”

Toch is ook in de underground het aanbod mannelijke dj’s vele malen groter dan het aanbod vrouwelijke dj’s, zegt programmeur Thomas Martojo van Dekmantel. „Dan doel ik op artiesten die de voldoende ervaring (en reputatie) hebben. Neem de Top 1000 van muziekblog Resident Advisor, dat lijkt mij – in onze hoek in ieder geval – een redelijk goede indicator van de toerende dj’s die bij het grote(re) publiek bekend zijn. Nog geen 8 procent van hen is vrouw.”

Zijn er niet genoeg vrouwen die draaien? Jawel, zeggen cyberfeministen zoals de leden van dj-collectief en boekingskantoor Discwoman uit New York, maar programmeurs doen niet voldoende hun best om ze te vinden. Mede-oprichter Umfang begon met Technofeminism-feestjes in Brooklyn waar alleen vrouwen draaiden. Het idee was een ‘ruimte’ waar vrouwen toegang kregen tot dj-apparatuur, zonder dat een man hen op de vingers keek of ging ‘mansplainen’. Net als Discwoman verenigden ook andere vrouwen zich tot dj-collectieven, zoals Staycore en .WAV in Stockholm, TGAF (These Girls Are on Fiyah, Parijs) en Sister (Toronto).

Ook The Black Madonna heeft veel gedaan voor zichtbaarheid van de vrouwelijke dj, zegt de Amsterdamse nachtburgemeester Shamiro van der Geld. „Het maakt ontzettend veel uit als op cruciale podia, zoals Boiler Room, een webkanaal waar honderdduizenden thuis naar kijken, vrouwen achter de draaitafels te zien zijn.” Boiler Room zegt desgevraagd de laatste twee jaren bewust meer vrouwen te hebben geboekt, omdat „we wisten dat we beter konden”.

Een betere gendermix in de dj-booth straalt af op de dansvloer, zegt Shamiro van der Geld. „Als een vrouw keiharde techno draait komt dat zelden agressief of intimiderend over. Ik wil niet zeggen dat je als vrouw overal mee wegkomt, maar het geeft een andere vibe.” Daarom vindt hij die emancipatie, of beter gezegd inclusiviteit, belangrijk. „Net zoals ik ook denk dat elektronische muziek cultureel diverser kan zijn. De dansvloer zou meer een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij: zwart-wit, jong-oud, mensen met een lichamelijke beperking.”

Dat is Mysteryland-programmeur d’Olivat met hem eens. „Ik streef naar een gebalanceerde line-up en dan kijk ik ook naar seksuele voorkeur en ras. Wat dat betreft kan ik zeggen dat Mysteryland een van de meest diverse festivals is.”

Geen van de geïnterviewden denkt dat quota de oplossing zijn. „Ik denk dat het aantal vrouwen een organische groei doormaakt”, zegt d’Olivat. „We zijn bezig met het aanjagen van diversiteit” , zegt nachtburgemeester Van der Geld. „Het is erg belangrijk dat het onderwerp leeft, omdat goed voorbeeld, goed doet volgen”, zegt Dekmantel-programmeur Martojo. „En dat zal uiteindelijk, hopelijk, leiden tot een evenwichtiger aanbod.”

    • Rolinde Hoorntje