‘Voedselproducenten hebben te veel vrijheid bij kindermarketing’

In een rapport laat de Alliantie Stop kindermarketing zien dat veel voedselfabrikanten nauwelijks verantwoording willen afleggen over marketing gericht op kinderen. ‘Regels moeten niet langer aan de bedrijven zelf worden overgelaten.’

Beeld Studio NRC

Hoe zorg je ervoor dat kinderen niet de hele dag verleid worden door koek, chips, ijs en andere ongezonde producten? Fabrikanten en supermarkten kunnen nu te veel hun gang gaan bij de marketing van ongezonde producten. De regels voor kindermarketing moeten strenger en duidelijker worden en niet langer aan de bedrijven zelf worden overgelaten.

Die conclusie trekt de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding, aangevoerd door de Hartstichting, uit onderzoek naar het kindermarketingbeleid van 58 voedingsbedrijven.

Wie weleens met kinderen boodschappen doet weet: Minions zijn overal. Soms zijn koek, snoep, chips, ijs, chocola en frisdrank speciaal voor kinderen bedacht, soms voor volwassenen, maar in beide gevallen wordt er marketing voor ontwikkeld die vaak ook kinderen bereikt.

„Kindermarketing draagt bij aan overgewicht„ zegt Carolien Martens van de Hartstichting. Eén op de zeven Nederlandse kinderen onder de dertien jaar heeft overgewicht. 94 procent van de voedingsmiddelenreclame gericht op kinderen en 90 procent van de producten met kinderverpakking betreft ongezonde producten.

Lees ook: Tips van onze lezers voor minder suiker: ‘Een Mars ging bij ons thuis in zessen’

Koplopers en achterblijvers

De Alliantie, waarin wetenschappers, gemeenten, gezondheidsorganisaties en artsen zitten, riep de grootste fabrikanten en vijf supermarkten ter verantwoording en vroeg naar hun kindermarketingbeleid. Het rapport laat zien welke bedrijven koplopers zijn en wie achterblijven. De Alliantie geeft onvoldoendes aan bedrijven die niet reageerden of die antwoordden dat ze geen beleid hebben, bijvoorbeeld omdat ze met hun producten niet op kinderen mikken. Eenderde van de 53 aangeschreven bedrijven werkte niet mee.

Vooral in de koekhoek blijken weinig bedrijven bereid uit te leggen of en hoe ze kinderen proberen te bereiken. Verkade springt er opmerkelijk genoeg zelfs enigszins gunstig uit. In het schap schreeuwen Dora, SpongeBob en andere kinderkoekjes je al van verre tegemoet, maar beleid heeft Verkade wél.

Hetzelfde geldt voor Peijnenburg (koek), Mars (ijs en chocola), Coca-Cola (frisdrank) en Pepsico (chips). Pepsico verkoopt weliswaar kinderchips als Nibb-it met op de zak een cheeta op skateboard, maar zegt zich in zijn marketing niet op kinderen te richten. „Dat chips-, ijs- en frisdrankfabrikanten het beter doen dan de Reclamecode voorschrijft, laat zien hoe achterhaald die code is”, zegt Martens. Onder de maat scoren onder meer: Mondelez (koek, ijs, chocola), Riedel (limonade) en Bolletje (koek).

Staatssecretaris: maatregelen als afspraken geschonden worden

Het lijkt misschien goed nieuws dat meer dan de helft van de onderzochte bedrijven voorloopt op de Reclamecode voor kindermarketing: ze maken geen reclame rond tv-programma’s, online of in de bioscoop als het publiek jonger is dan dertien en zetten geen kinderidolen op ongezonde producten. Maar de lat, gelegd door de industrie zelf, ligt dus veel te laag, vindt de Alliantie. „De Reclamecode is de ondergrens, en zelfs daar zakken zeven van de ondervraagde bedrijven nog doorheen.” Bovendien hebben de onderzoekers alleen gekeken naar wat bedrijven zeggen, niet wat ze doen – zo duiken ongezonde producten vaak op bij vloggers, evenementen en in ‘spreekbeurtpakketten’.

Organisaties zoals de Consumentenbond en Foodwatch doen al langer aan ‘naming and shaming’. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) heeft aangekondigd met maatregelen te komen als de bedrijven hun afspraken niet nakomen om kinderidolen van verpakkingen te halen. Dat had, zegt Martens, anderhalf jaar geleden al moeten gebeuren.

De Alliantie overhandigt het rapport deze dinsdag aan de Tweede Kamer. „Omdat we vinden dat de overheid het recht van kinderen op een gezonde omgeving moet beschermen met één duidelijke, landelijke norm. De industrie zal nooit in eigen vlees snijden. Blokhuis moet kindermarketing alleen nog toestaan voor gezondere voedingsmiddelen, die passen in de Schijf van Vijf.”

De supermarkten, blijkt uit het onderzoek, zijn daar met hun huismerken beter mee op weg. AH heeft alleen figuurtjes op gezonde eigen producten. Plus kondigde begin mei aan ongezonde kinderproducten niet meer op (kinder)ooghoogte te zetten.

    • Martine Kamsma