Peace, hasj en de Fabeltjeskrant, het dagelijks leven in 1968

Dagelijks leven In 1968 aten we in Nederland aardappels, reden we op Puchs en rookten we hasj. „We maakten ons nog geen zorgen over verslaving of andere gevolgen.”

Fabeltjeskrant-producent Thijs Chanowski (links), Meneer De Uil (midden) en schrijver Leen Valkenier, die de Televizierring in 1969 in ontvangst nemen. Foto’s Hollandse Hoogte, ANP

Flowerpower en vrijheid. Maar ook protesten en grove politie-optredens.1968, misschien wel het meest roerige jaar sinds de Tweede Wereldoorlog, zo schreef Sandra Smallenburg eerder in NRC.

Een jaar van oproer. Dat geldt voor de politiek en kunst, maar is ook terug te zien in het dagelijks leven. Jongeren zetten zich af tegen de gevestigde orde – in het uiterlijk zichtbaar aan de lange haren en flinke baarden. Op de radio en in de huiskamer klinken liedjes van The Beatles, Pink Floyd, The Beach Boys en The Rolling Stones. The Doors geven een eenmalig optreden in Amsterdam, dat ook zonder leadzanger Jim Morrison – hij wordt vlak voor het optreden onwel – een succes is. Het publiek is uitzinnig.

In 1968 opent Paradiso haar deuren, toen nog geen poptempel met grote namen, maar een hippiedisco. Bij het feesten horen drank en drugs. Laura Dols, een Amsterdamse ondernemer met een winkel in de stad, zei over deze tijd: „Iedereen rookte, de hele dag. Wiet, hasj en lsd waren vanzelfsprekend. We maakten ons nog geen zorgen over verslaving of andere gevolgen.”

Vijftig jaar geleden trokken jeugdige babyboomers vol idealen ten strijde tegen het oude establishment. Wat is er over van hun idealen? Hoe vormden zij de kunst en cultuur? En waarom zit het revolutionair elan anno 2018 vooral op rechts? Deze maand besteedt NRC aandacht aan revolutiejaar 1968.

Lees de verhalen via nrc.nl/1968.

Modetrends zoals jeans, wijde pijpen en corduroy sijpelen langzaam door in het straatbeeld. Het mag allemaal wat losser, wat vrijer. Dameskapsels hebben veel volume, vrouwen dragen hun haar los, hier en daar een vlechtje. Op straat groeten sommigen elkaar met een uitgestoken wijsvinger en middelvinger – het bekende peace-teken. Brilmonturen zijn rond, sommige mannen dragen er een snor onder.

Foto’s Hollandse Hoogte, ANP
Links: : een vrouw in minirok op een Peugeotbrommer in de duinen. Rechts: Suikerspinkapsels en minirokken.
Foto’s Hollandse Hoogte, ANP

In Amsterdam is er ook veel geweld op straat. De film Omdat mijn fiets daar stond (1966) geeft een goed beeld van hoe snel de politie klappen uitdeelde. Om niets bijzonders, om een grapje, een opmerking. Natuurlijk, soms was er ook daadwerkelijk iets aan de hand.

De film Omdat mijn fiets daar stond.

Op het platteland is het leven iets rustiger. Thuis worden aardappelen, vlees en groente gegeten, voor iets exotischers buiten de deur is er in het dorp of in de stad een snackbar of een Chinees. Culinair wordt het niet veel spannender. Tieners gaan naar dansles, pubers leren paardrijden en zeilen op zomerkampen. Daar planten de studenten die de jongeren begeleiden misschien de eerste zaadjes voor een vrije geest.

De Puch

Eind jaren zestig kijken jongens uit naar hun zestiende verjaardag, want dat betekende dat ze misschien wel een Tomos of Puch kregen. 1967 is het topjaar qua verkoop van de brommers, dus die zijn in ’68 veel te zien op straat. De Puch, en ook de Tomos, was een fenomeen – hij stond voor een levensstijl, was een statussymbool. Behalve middelbare scholieren ook populair onder ‘artistiekelingen’.

Voor de kleintjes is op televisie de eerste uitzending van De Fabeltjeskrant, uitgezonden vlak voor kinderbedtijd. Het brein achter het programma was Leen Valkenier. Hij baseerde de belangrijkste personages op mensen die hij kende uit de Rotterdamse wijk Vreewijk. Onder andere de landelijke politiek werd erin op de korrel genomen. Het was een van de best bekeken programma’s van die tijd en dankzij de humor en cynische grapjes over de grotemensenwereld ook leuk voor grote mensen.

Links: een hippiefeest in de Houtrusthallen in Den Haag. Rechts: hippies op de Dam in Amsterdam, tussen 1968 en 1975 (de foto heeft geen datum).
Foto’s Hollandse Hoogte, ANP

    • Carlijn Vis