Recensie

O, kijk ons eens ironisch zijn

Superheldenfilm ‘Deadpool 2’ eet van twee walletjes: de film bespot de conventies van de superheldenfilm, maar doet stiekem lekker mee.

Josh Brolin als publieksfavoriet Cable in ‘Deadpool 2’

De gevatheid, ironie en zelfspot van Deadpool waren twee jaar geleden erg verfrissend in het genre van de superheldenfilm. 20th Century Fox plukte er de vruchten van: Deadpool kostte 58 miljoen dollar om te maken en leverde 783 miljoen op. Zo’n commercieel succes betekent ook dat er dan een vervolg komt. Daarin onderscheidt Deadpool zich dan weer niet van andere superheldenfilms.

Deadpool 2 moet het niet zozeer hebben van een dichtgetimmerde plot, al is die er wel, maar vooral van de spitsvondige dialogen, waarbij op gezette tijden de vierde wand wordt doorbroken. Zo draait de sarcastische superheld Deadpool (Ryan Reynolds) zich naar de camera als hij iets ‘lazy writing’ vindt. Daarmee bekritiseert hij de scenaristen die voor de gemakkelijkste oplossing kozen. Dat hoofdrolspeler Ryan Reynolds daarmee ook commentaar levert op zichzelf – hij is een van de drie scenaristen – geeft de opmerking nog een extra laag. Ook verontschuldigt Reynolds zich in de film voor zijn titelrol in de flop Green Lantern (2011).

Dit soort ironische terzijdes wordt vooral toegepast om de conventies van het genre op de hak te nemen. „Zeg me dat ze dit in slow motion filmden”, roept Deadpool retorisch uit, als hij in een actiescène voor een kogel duikt; een scène die inderdaad in slow motion is. Die ironie en de zelfspot zijn een fris briesje in een genre dat zichzelf vaak bloedserieus neemt.

Maar nieuw is het niet. Die ironie doet denken aan begin jaren negentig, toen actiefilms door een postmoderne fase gingen. Zo riep Bruce Willis in Die Hard 2 (1990) quasi-verbaasd: „How can the same shit happen to the same guy twice?”

Het belangrijkste onderwerp van satire zijn Wolverine en de X-Men; eigendom van dezelfde filmstudio. Deadpool 2 stelt de mutantenschool waarin de X-Men worden opgeleid voor als plek waar tieners worden misbruikt door een pedofiele directeur. Ook levert antiheld Deadpool kritiek op de naam, X-Mannen. Dat is seksistisch en niet inclusief. Zelf noemt hij het zwikkie superhelden dat hij om zich heen verzamelt genderneutraal X-Force. Dat groepje is wél inclusief, met een zwart meisje (Domino), twee lesbiennes en een wat sneue man met snor. Hun missie: voorkomen dat een mollig jongetje radicaliseert en de man die hem misbruikte vermoordt.

De vraag blijft hoe gedurfd Deadpool 2 werkelijk is. De film volgt berekenend en welbewust een dubbelspoor. De film is tegelijkertijd politiek correct en politiek incorrect. Hoewel een satire op superhelden volgt de film stiekem toch dezelfde plotconventies. Even dubbelhartig is de moraal: Deadpool 2 voert twee lesbische (bij)personages op, maar tegelijkertijd wil een ander personage, Cable, niet dat Deadpool hem omhelst. Of is dat ook weer een grap met een dubbele bodem?

De barrage aan grappen is zowel vermakelijk als vermoeiend. Uiteindelijk zitten al die grappen en grollen de film een beetje in de weg. Je weet dat een sterfscène nooit echt een sterfscène is; in plaats van een traantje wegpinken zit de kijker te wachten op weer een ironische terzijde. En dan wel sentimenteel doen over kinderen, „die ons een kans geven beter te worden dan we waren”. Op die sentimentele opmerking volgt helaas geen grove grap.

    • André Waardenburg