Ligt er opeens een Chinese ambtenaar bij je in bed

Oeigoeren

Ambtenaren in China gaan wonen bij moslimgezinnen om ze de taal en het volkslied bij te brengen – en kijken even of er nog extremisten tussen zitten.

Een moslimgezin in China waarbij ambtenaren gaan wonen. Still uit de video van Human Rights Watch

Stel je voor: je moet rijksambtenaren verplicht onderdak bieden in je huis. Ze komen minimaal vijf dagen per twee maanden bij je eten en slapen. Soms stappen ze zelfs samen met jou in je bed. Het klinkt absurd, maar voor de Oeigoeren en andere moslimminderheden in de autonome Chinese regio Xinjiang is het dagelijkse realiteit. Dat blijkt uit een rapport dat de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) zondag uitbracht.

Leefgebied Oeigoeren. Studio NRC

HRW deed onderzoek naar het programma ‘Verblijf bij mensen thuis’, dat China begin 2018 startte. In het kader daarvan ondernemen ambtenaren de vaderlandslievende activiteit: tijdelijke verblijven bij een moslimgezin. Eenmaal bij het gezin ingetrokken, zingen ze samen met de familieleden het Chinese volkslied, ze hijsen samen de Chinese vlag of ze vieren samen Chinees Nieuwjaar. Ze geven Chinese les en vertellen over de voordelen van het communisme. Ook helpen ze de gezinnen met vegen, met het planten van zaaigoed en met het aanvragen van staatssteun. Maar de belangrijkste bezigheid is ongetwijfeld het verzamelen van informatie over de politieke betrouwbaarheid van hun gastgezinnen. Ze doen niet alleen verslag van slechte hygiëne en alcoholisme, maar ook van de mate waarin een gezin vatbaar lijkt voor extremisme, religieus fanatisme en terrorisme.

Op Chinese sociale media zijn veel foto’s te vinden van dit soort logeerpartijen. Daarop is te zien hoe ambtenaren en gezinsleden samen bedden opmaken, hoe ze samen eten en hoe ambtenaren de kinderen van de minderheden voeren en meteen ook Chinese les geven. HRW vond geen enkele foto die was gepost door leden van de bezochte gezinnen.

Lees ook: Chinezen laconiek over sluimerende ‘surveillancestaat’

De verplichte logeerpartijen vormen een onderdeel van de uit 2014 daterende campagne ‘treed hard op tegen gewelddadige activiteiten en terrorisme’. Dat was een directe reactie op een aanslag in Urumqi, de hoofdstad van Xinjiang, waarbij 31 mensen omkwamen. Vanaf 2014 heeft China zo’n 200.000 man personeel van overheidsorganen, staatsbedrijven en openbare voorzieningen naar het gebied gestuurd voor controle en huisbezoeken.

De vrijheid voor moslim-minderheden in het gebied neemt steeds verder af. Zo wordt het vrijwel onmogelijk om nog internationale banden te onderhouden: je kunt al opgepakt worden als je Skypet met een familielid buiten China. HRW meldt dat er tienduizenden mensen worden vastgehouden in politieke heropvoedingscentra.

De Chinese overheid verzamelt daarnaast op grote schaal DNA en biometrische gegevens van de stemmen van iedereen tussen de 12 en de 65 jaar. Mobiele telefoons worden regelmatig gecontroleerd op subversieve informatie en er komen naast steeds meer politieposten, ook steeds meer checkpoints op wegen en treinstations.

Bekijk ook de video van Human Rights Watch over ambtenaren in China die bij moslimgezinnen gaan wonen:

    • Garrie van Pinxteren