Kloof tussen VS en Europa in reactie op bloedbad Gaza

Midden-Oosten

Terwijl de VS zich lijnrecht achter Israël opstellen, oefenen Europese leiders kritiek uit op de Israëlische regering, zij het voorzichtig.

De moeder van Leila al-Ghandour houdt haar acht maanden oude baby vast die door traangas zou zijn omgekomen.

De groeiende verdeeldheid tussen de Verenigde Staten en Europa kwam maandag opnieuw pijnlijk tot uiting, ditmaal in de reacties op de bloedige Israëlische repressie van Palestijnse demonstranten in de Gazastrook en bij de opening van de nieuwe Amerikaanse ambassade in Jeruzalem.

Een woordvoerder van het Witte Huis gaf, in het voetspoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, de schuld van de onlusten die aan zeker 60 Palestijnen het leven kostten volledig aan Hamas. „Hamas heeft opzettelijk en cynisch deze reactie uitgelokt”, oordeelde de Amerikaanse woordvoerder Raj Shah.

De Franse president Emmanuel Macron daarentegen hekelde het geweld van het Israëlische leger tegen de betogers ronduit. „Hij veroordeelde het geweld van het Israëlische leger tegen de demonstranten”, aldus een verklaring uit zijn naam. Macron belde ook meteen met de Palestijnse president Mahmoud Abbas en de Jordaanse koning Abdullah.

Terwijl in Jeruzalem de Amerikaanse ambassade werd geopend, schoot Israël aan de grens met Gaza tientallen Palestijnen dood. Lees daarover: 60 doden, duizenden gewonden

Iets terughoudender in hun kritiek op Israël waren de Britten en de Duitsers. De Duitsers waarschuwden dat geweld in zulke stituaties „proportioneel” dient te zijn, terwijl de Britten „de grote hoeveelheid scherp waarmee werd geschoten buitengewoon zorgwekkend” noemden. Tegelijk wezen ze erop dat de betogers vreedzaam moesten blijven. De officiële Britse reactie was de Britse oppositieleider Jeremy Corbyn veel te tam. De Labour-leider zei dat „ministers hun ogen niet kunnen sluiten voor lichtzinnig gebrek aan respect voor internationaal recht”. Hij riep tevens op de Britse wapenverkopen aan Israël kritisch tegen het licht te houden.

Zo mogelijk nog behoedzamer was de reactie van de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD). De toestand in Gaza is „heel aangrijpend” volgens de minister. „Ik roep beide kanten op tot zelfbeheersing, want het is dramatisch hoe mensen daar steeds weer de dood vinden", zei Blok tegenover het ANP.

Terwijl vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering de feestelijke opening van de Amerikaanse ambassade in Jeruzalem bijwoonden, schitterden de meeste Europese regeringen daar door afwezigheid. Zij beschouwen de verhuizing uit Tel Aviv als zeer onwenselijk. Volgens de Europeanen maakt het een vredesakkoord met de Palestijnen die Jeruzalem eveneens opeisen als hun hoofdstad alleen maar moeilijker.

Buiten Europa waren de protesten tegen het gewelddadige optreden van Israël dikwijls nog veel feller. Turkije riep bij wijze van protest ogenblikkelijk zijn ambassadeur uit Israël terug. Het sprak van „een walgelijke massamoord”. Ook Zuid-Afrika riep zijn gezant terug.

De VN-commissaris voor de Mensenrechten, Zeid Ra’ad al-Hussein, trok eveneens fel van leer. Hij veroordeelde maandag al „het schokkende doden van tientallen, de verwonding van honderden door Israëls schieten met scherp”.

Lees ook het verhaal over het Israëlische perspectief: ‘Fijn om te weten dat we nog vrienden hebben’