KLM krijgt prominentere plek aan tafel

Algemene aandeelhoudersvergadering Aandeelhouders zijn bitter. Maar Air France-KLM grijpt de crisis aan om te experimenteren met de bestuursstructuur.

Frédéric Gagey gaat het woord voeren bij Air France-KLM. Foto EPA

Net voordat in Parijs dinsdag de algemene aandeelhoudersvergadering van Air France-KLM begint, klampt een van de beleggers KLM-topman Pieter Elbers aan. „Wordt het snel beter?” vraagt hij verwachtingsvol. Elbers glimlacht en schudt hem de hand. „Slowly slowly”, antwoordt hij voordat hij zijn plek inneemt.

Het Nederlands-Franse luchtvaartbedrijf verkeert sinds het aangekondigde vertrek van topman Jean-Marc Janaillac in diepe crisis. Air France maakt zelfs „een van de moeilijkste crises uit zijn geschiedenis” door, zegt Janaillac zelf even later in zijn laatste optreden. „Wat op het spel staat, is het herstel van de eenheid.”

Hij roept vooral de Franse overheid op alles te doen (lees: belastingen en heffingen verlagen) om de concurrentiepositie van Air France te verbeteren. De Nederlandse regering zou geen nieuwe vliegbelasting moeten invoeren. „Als we minder snel groeien dan de markt, betekent dat dat we terrein verliezen.”

Janaillac wijst erop dat de operationele winst van 1,4 miljard euro die Air France-KLM in 2017 maakte „nog altijd twee keer minder is dan die van onze concurrenten”, in het bijzonder IAG (British Airways) en Lufthansa.

En dat was nog vóórdat het personeel van Air France het werk neerlegde en Janaillac na mislukte loononderhandelingen via een interne consultatie naar huis stuurde. Het bedrijf denkt dat de staking, die voorlopig is opgeschort, meer dan 400 miljoen euro heeft gekost.

Bitter

Aandeelhouders zijn bitter. Over het vertrek van Janaillac, wiens groeistrategie net vruchten leek af te werpen, over het feit dat al tien jaar lang geen dividend is uitgekeerd of over het gedrag van de volgens hen te goed verdienende piloten. Op de jaarvergadering in de Parijse zakenwijk La Défense kunnen ze hun grieven kwijt.

Maar de belangrijke besluiten zijn dan al genomen. Even voordat de zaal volliep heeft de raad van commissarissen ingestemd met de benoeming van ex-politica Anne-Marie Couderc tot tijdelijk niet-uitvoerend bestuursvoorzitter. Een „collegiaal” driemanschap met Elbers, Air-France-directeur Franck Terner en financieel directeur Frédéric Gagey krijgt voorlopig de dagelijkse leiding. Besluiten zullen gezamenlijk genomen worden, maar Gagey voert het woord.

Daarmee krijgt KLM onverwacht een prominentere plek aan tafel bij het moederbedrijf. Elbers, die beloond lijkt te worden voor de goede resultaten van KLM, zegt desgevraagd „blij” te zijn met deze nieuwe situatie „omdat we zo in een heel vroeg stadium bij discussies betrokken zijn, als KLM en ik als persoon”.

Janaillac had meerdere rollen, bij de holding en bij Air France. „Er is een keuze gemaakt om dat in deze interim-periode uit elkaar te halen.” Dat brengt „rust en stabiliteit”, zegt Elbers. „Het comité houdt, plat gezegd, de tent draaiende en de voorzitter zorgt voor discussie met de commissarissen, denkt na over de toekomst en spreekt met grootaandeelhouders. Hoe meer we afgeleid zijn door intern gedoe, hoe minder tijd we hebben om buiten te knokken. Met dit comité kunnen we dat spel buiten ook effectiever spelen.”

Volgens de doorgaans goed geïnformeerde zakenkrant La Tribune wordt gekeken of het opknippen van Janaillacs functie een optie voor de langere termijn is. Dat zou de kansen van Elbers vergroten om onder een Franse niet-uitvoerende voorzitter algemeen-directeur te worden van de holding. Hij wordt door verschillende Franse kranten genoemd als kanshebber om (een deel van) de portefeuille van Janaillac over te nemen.

Zelf wil hij niet speculeren. „Deze situatie geeft ons de gelegenheid om een beetje te experimenteren”, zegt hij. „Wat daarna gebeurt, zien we dan wel weer. Er zijn in 2004 [bij de fusie] keuzes gemaakt en het is goed om vijftien jaar later te kijken of dat nog altijd de juiste zijn.” Maar heeft de Franse overheid al gebeld? Elbers: „Ik ben nog niet op het Élysée geweest.”

    • Peter Vermaas