Kaspersky verhuist deels uit Rusland na Nederlandse ban

Digitale veiligheid De Nederlandse staat doet antivirussoftware van Kaspersky in de ban. Het bedrijf verhuist activiteiten van Rusland naar Zwitserland.

Kaspersky is vooral bekend van antivirus-software, die wereldwijd 400 miljoen gebruikers heeft. Foto Sergei Ilnitsky/EPA

Het Russische cybersecuritybedrijf Kaspersky Lab verplaatst activiteiten naar Zwitserland vanwege westerse zorgen over spionage en sabotage. Kaspersky verhuist de opslag en verwerking van data en de ontwikkeling van software. Dat maakte het bedrijf dinsdag bekend.

De stap komt een dag nadat de Nederlandse overheid besloot dat Nederlandse overheden geen Kaspersky-antivirussoftware meer mogen gebruiken. Dat gebeurt als voorzorgsmaatregel. Eerder namen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië vergelijkbare maatregelen.

Lees ook: Kaspersky: telkens die beschuldigingen van spionage

Kaspersky is vooral bekend van antivirus-software, die wereldwijd 400 miljoen gebruikers heeft. De Nederlandse overheid geeft in de brief geen specifiek advies aan burgers wat betreft het gebruik van de software.

„De Nederlandse beslissing is niet gebaseerd op feiten of bewijs maar op aannames”, zegt Anton Sjingarjov, vicepresident public affairs van Kaspersky. „Het schept een gevaarlijk precedent dat niet alleen nu gevolgen heeft voor ons maar ook voor andere bedrijven in de toekomst.” Het bedrijf overweegt juridische stappen.

Geen sluitende bewijzen

Er zijn geen concrete gevallen van misbruik van de software van Kaspersky bekend. Ook door andere inlichtingendiensten zijn geen sluitende bewijzen gepubliceerd dat Kaspersky wordt misbruikt door de Russische overheid. Wel is bekend dat oprichter Jevgeni Kaspersky banden heeft met de Russische geheime diensten, maar hij heeft altijd ontkend dat die onoorbaar zijn. Het is gebruikelijk dat cyberveiligheidsbedrijven overheden en diensten als klant hebben.

Lees ook: Interview met oprichter Jevgeni Kaspersky

Minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus (CDA) wijst in zijn besluit op de toenemende spanningen tussen landen op het gebied van cyberaanvallen; die nemen de laatste jaren sterk toe. Over en weer vinden hacks en aanvallen plaats, soms ook op burgerdoelen. Westerse inlichtingendiensten hebben de Russische overheid eerder beschuldigd van betrokkenheid bij een cyberaanval vorig jaar, waarbij onder meer een Rotterdamse haventerminal en pakketbezorger TNT stil kwamen te liggen. De Russische overheid ontkent consequent betrokkenheid maar ook onafhankelijke cyberexperts hebben sterke verdenkingen richting de Russische overheid.

Kaspersky Lab is een Russisch bedrijf met zijn hoofdkantoor in Rusland, en valt daarmee onder Russische wetgeving. Deze wetgeving vereist volgens Grapperhaus dat bedrijven zoals Kaspersky de Russische inlichtingendiensten ondersteunen bij de uitvoering van hun taken, als deze diensten daarom vragen.

„Het zou erg helpen als de Nederlandse overheid kan aanwijzen waar dat precies staat in de Russische wet, want ik weet niet wat ze daarmee precies bedoelen”, zegt Sjingarjov. „We willen samenwerken en zo transparant mogelijk zijn. Het verplaatsen van activiteiten naar Zwitserland zou deze zorg ook weg moeten nemen.”

De Nederlandse overheid was maandag al op de hoogte van het voornemen van Kaspersky om belangrijke activiteiten naar Zwitserland te verplaatsen. Dat was geen aanleiding om het besluit te herzien.

In een eerdere versie van dit artikel stond dat minister Grapperhaus lid is van de VVD; hij is CDA’er.
    • Wouter van Noort