To Come (extended), dansers in blauwe, ook het hoofd bedekkende bodysuits.

Foto Jens Sethzman

Geanonimiseerde wezens dansen intiem

Dans

Donderdag opent festival Spring Utrecht met een herziene versie van To Come (extended), een kluwen dansers verwikkeld in lustvolle handelingen.

Of het feit dat Denemarken het eerste land was dat in 1967 porno legaliseerde er iets mee te maken heeft dat het werk van de Deense Mette Ingvartsen (38) vaak draait om vraagstukken rond seksualiteit? Misschien, mogelijk. Maar in dans, zegt Ingvartsen, is het sowieso vrijwel onmogelijk om níét iets over maatschappelijke verhoudingen te zeggen. Hoe abstract ook, het lichaam bergt inherent sociale en politieke vragen in zich. Over fysieke ideaalbeelden, man-vrouwverhoudingen, seksualiteit, macht.

Dat zijn dan ook de thema’s in haar vijfdelige serie The Red Pieces, waarvoor To Come uit 2005 als opmaat kan worden gezien. Donderdag opent festival Spring Utrecht met een herziene versie: To Come (extended).

De oorspronkelijke choreografie toonde vijf dansers in blauwe, ook het hoofd bedekkende bodysuits. In orgiastische groepssculpturen toonden zij als geanonimiseerde wezens het meest intieme menselijke contact, bijna als digitale entiteiten.

„Na twaalf jaar vond ik het interessant om To Come nog eens te bekijken”, verklaart de Deense choreografe en filosofe. „Precies in die periode zijn de sociale media opgekomen, waardoor extreme zelfexpressie een soort eis is geworden. De grens tussen privé en publiek wordt niet meer getrokken. Tegen die achtergrond, en met vijftien dansers voor nog meer alternatieven voor de traditionele parenstructuur, is de maatschappelijke en politieke lading van het stuk nu actueler geworden. Destijds ging het mij vooral om fysieke constructies en om de vrolijke, plezierige kant van sex.”

Sinds 2005 werkte zij aan The Red Pieces, waarvan 69 Positions en 7 Pleasures vorig jaar in Julidans te zien waren. Het één een intelligente lecture-performance met foto’s, films én een kreunend orgasmekoortje als publieksparticipatie. Geheel ontkleed (op haar sokjes na) gaf Ingvartsen in een galerie-achtige ruimte een verhandeling over de betekenis van het naakte lichaam in het theater: van bevrijding en protest in de jaren zestig, tot commercieel vehikel nu.

69 Positions was een van de festivalhits, en met de ontspannen manier waarop ze zich tussen het publiek bewoog, ontdeed Ingvartsen haar naaktheid van zijn beladenheid. „Het is zo tegenstrijdig: we zijn volledig gewend overal naakt tegen te komen.Maar als ik ineens op twintig centimeter van je af sta? Niet gefotoshopt, met al mijn tekortkomingen? Dat werkt confronterend. Maar ook bevrijdend. En het bewijst dat het naakte lichaam meer expressieve registers kent.”

In 7 Pleasures was, net als in To Come, een kluwen dansers verwikkeld in allerlei lustvolle handelingen. Aan elkaar plakkend, rollend en over elkaar heen buitelend bewoog de groep zich door een huiskamer. Langzaam maar zeker was te zien hoe voorwerpen de rol van lustobject kregen: er werd driftig geschurkt tegen tafelpoten en kamerplanten.

Maar wat bij Ingvartsen puur luchthartig absurdisme lijkt, heeft altijd ook een diepere laag. „Tegenwoordig worden producten steeds meer geseksualiseerd. Kijk maar hoe verlekkerd mensen door de Apple Store lopen.”

Net als lustbeleving heeft pornografie in de loop der tijden een transformatie ondergaan, aldus Ingvartsen. Van literaire vorm naar beeldtaal, en van vrolijke erotische komedies naar gewelddadige seksuele aberraties en keiharde ‘war porn’. Daarover gaat het sluitstuk van The Red Pieces, 21 Pornographies (2017), te zien tijdens Julidans. „De donkere flip side van To Come (extended); het is niet toevallig dat ik ze in hetzelfde jaar heb gemaakt.”

    • Francine van der Wiel