‘Christie’s kan claim verwachten’

Ontdekking Rembrandt

Het veilinghuis herkende een Rembrandt niet. De oud-directeur van Christie’s Nederland verwacht dat de inbrenger een financiële vergoeding krijgt.

Rembrandt-onderzoeker Ernst van de Wetering observeert Portret van een jonge man in de kunsthandel van Jan Six. Foto uit boek Jan Six

Christie’s heeft een enorme fout gemaakt. Het veilinghuis had Rembrandt-deskundigen moeten raadplegen vóór de verkoop in december 2016 van het ongesigneerde schilderij dat door kunsthandelaar Jan Six, de koper, werd herkend als een Rembrandt. Dat zeggen diverse kenners van de kunstmarkt.

„Een enorme omissie”, zegt Jop Ubbens, die in 2016 na vijftien jaar vertrok als directeur bij Christie’s Nederland. Het nieuws zal volgens Ubbens bij het Londense hoofdkantoor van het veilinghuis „alle alarmbellen doen rinkelen”.

Zogeheten sleepers, niet-herkende meesterwerken in Engels vakjargon, komen regelmatig voor. „Maar ontdekkingen van dit kaliber”, aldus Ubbens, „dat gebeurt gemiddeld slechts eens in de twintig jaar.”

Lees ook het interview met Jan Six: ‘In één oogopslag zag ik: dit is een Rembrandt’

Volgens Norbert Middelkoop, hoofdconservator van het Amsterdam Museum, is bij Christie’s „duidelijk iets misgegaan met het huiswerk”. Dat nergens in de Rembrandt-literatuur een vingerwijzing is dat er nog een portret van een jongeman moest zijn, is volgens Middelkoop geen excuus. „Bij zo’n rembrandtesk schilderij moet je zeer op je hoede zijn en uitgebreid onderzoek doen.”

Scherp oog

Waarom heeft Christie’s dé Rembrandt-kenner bij uitstek, emeritus hoogleraar Ernst van de Wetering, niet om zijn oordeel over het schilderij gevraagd? Dat verbaast de auteur van de drie jaar geleden gepubliceerde oeuvrecatalogus van Rembrandt zelf ook. Van de Wetering: „In het verleden hebben de veilinghuizen mij bij twijfelgevallen vaak geconsulteerd. Kennelijk waren de experts van Christie’s ervan overtuigd dat dit doek niet van Rembrandt was.”

Het pleit voor Jan Six, zegt Van de Wetering, dat hij wél de hand van de meester in het schilderij zag. „Jan heeft dus een scherp oog.”

Christie’s werd dinsdagmiddag door het nieuws over de vondst verrast. Jan Six publiceerde over zijn ontdekking een boek, dat tegelijk in een Nederlandse en een Engelse editie verscheen. In een eerste reactie zegt een woordvoerder van de juridische afdeling van het veilinghuis: „In de wereld van de oude meesters kunnen toeschrijvingen veranderen. We zijn ons bewust van het feit dat dit schilderij na de veiling onderwerp is geworden van zeer langdurig onderzoek, dat we nu gaan bestuderen.”

Angst voor claim

Volgens Ubbens zal bij zijn voormalig werkgever de angst groot zijn voor een claim van de gedupeerde inbrenger. Dat is Sir Paul Arundell Neave, een gepensioneerde Britse edelman, die onbereikbaar was voor commentaar. Zijn schilderij, dat door Six Portret van een jonge man is gedoopt, werd door Christie’s destijds in de catalogus voor een Old Master Sale in Londen aangeboden als een schilderij „uit de omgeving van Rembrandt”. De richtprijs bedroeg 15.000 tot 20.000 pond. Six, die met steun van een investeerder bereid was om een zeer groot bedrag voor het schilderij te betalen, kocht het werk voor omgerekend 156.000 euro. Met de toeschrijving aan Rembrandt is het doek vele miljoenen waard.

Om reputatieschade te voorkomen zal Christie’s contact opnemen met Neave, verwacht Ubbens. „Als het veilinghuis het netjes speelt, proberen ze met hem een financiële regeling te treffen.”

In zijn tijd als directeur van Christie’s Nederland heeft Ubbens ook meegemaakt dat in Amsterdam sleepers zijn verkocht. „De afwikkeling met de inbrengers werd meteen overgenomen door de juridische afdeling van het veilinghuis. En wij kregen vanuit Londen een douw, een soort gele kaart.” Met een lach: „Waarbij ik er overigens nooit achter ben gekomen of twee gele kaarten geleid zouden hebben tot een rode kaart.”