Recensie

Asociale sociale media

Documentaire ‘The Cleaners’ confronteert socialemedia-gebruikers met de schaduwzijde van de online wereld.

In lagelonenlanden wordt Facebook opgeschoond.

Eens in de zoveel tijd zie je het voorbijkomen op je Facebooktijdlijn. Is er weer eens iemand geblokkeerd wegens het posten van een ongewenste afbeelding, meestal een klassiek naaktschilderij. Want naakt en Facebook gaan niet goed samen.

Eerder dit jaar werd het Amerikaanse bedrijf zelfs voor een Franse rechter gedaagd in een censuurzaak over Gustave Courbets L’origine du monde (1866). Had Facebook kunst en pornografie door elkaar gehaald?

Dat was een van de meer zichtbare gevolgen van het beleid van Facebook en andere socialemediabedrijven om hun ‘feeds’ zo ‘schoon’ mogelijk te houden. Het mede door Laura Poitras (Citizenfour) opgerichte documentaireplatform Field of Vision had eerder al met The Moderators laten zien hoe Facebook z’n digitale schoonmaakwerkzaamheden uitbesteedt aan lagelonelanden. Met The Cleaners is er nu de eerste lange documentaire die de schaal inzichtelijk maakt waarop dit gebeurt. De film focust op ‘digital content moderators’ in de Filippijnen die door de targets die ze moeten halen soms maar een seconde tijd kunnen nemen om te kiezen tussen ‘ignore’ en ‘delete’ zoals een van de geïnterviewden vertelt. En dat tienduizenden keren per dag. Met alle arbeidsrechtelijke en psychologische gevolgen van dien.

Lees ook een interview met regisseur Hans Block over ‘The Cleaners’: ‘Facebook verdient aan haat en woede’

The Cleaners roept tal van (ook juridische) vragen op over de normen die een Amerikaans bedrijf de rest van de wereld kan opleggen; over de verantwoordelijkheid van de gebruikers zelf; en over de nieuwswaardigheid van beelden. Zo wordt het voorbeeld aangehaald van de historische Pulitzerprijs-winnende foto van Kim Phuc, het meisje dat brandend en naakt wegrent na een aanval met napalm tijdens de Vietnamoorlog. Ook die foto werd aanvankelijk door Facebook verwijderd. Maar het was precies dit beeld, dat in 1972 een kentering teweegbracht in de oorlog in Vietnam.

    • Dana Linssen