Overheid stopt met antivirussoftware van Kaspersky

Volgens minister Grapperhaus kan de antivirussoftware door de Russische overheid worden gebruikt voor spionage.

Het hoofdkantoor van Kaspersky Lab in Moskou. Foto Sergei Ilnitsky/EPA

De Nederlandse overheid stopt met het gebruik van antivirussoftware van het Russische bedrijf Kaspersky Lab. Dat schrijft minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) maandag in een Kamerbrief. De software wordt uitgefaseerd bij Rijksoverheid.

Grapperhaus spreekt in de brief van een voorzorgsmaatregel, omdat de antivirussoftware door de Russische overheid kan worden gebruikt voor spionage en sabotage. De minister is nog niet bekend met concrete gevallen van misbruik, maar kan die ook niet uitsluiten.

De minister wijst erop dat Kaspersky Lab een Russisch bedrijf is dat onder Russische wetgeving valt:

“Deze wetgeving vereist dat bedrijven zoals Kaspersky de Russische inlichtingendiensten ondersteunen in de uitvoering van hun taken [...] De Russische Federatie heeft een actief offensief cyberprogramma dat onder meer is gericht op Nederland en Nederlandse belangen.”

Grapperhaus adviseert bedrijven die gebruik maken van Kaspersky Lab om het voorbeeld van de overheid te volgen. De minister merkt op dat de Amerikaanse en Britse overheden eerder waarschuwden voor de Russische software, maar benadrukt dat de keuze tot stand na een eigen analyse.

Kaspersky Lab laat weten op de hoogte te zijn gebracht van de overheidsmaatregel. Het bedrijf heeft 400 miljoen gebruikers in 37 landen en heeft een jaaromzet van zo’n 600 miljoen euro. De firma heeft 3.700 medewerkers in dienst.

Onderzoek en opsporing

Veel computers van particulieren draaien op antivirussoftware van Kaspersky Lab. Het bedrijf voert geregeld groot cybersecurity-onderzoek uit, zoals naar de grote ransomware-aanval van vorig jaar of naar het virus containerterminals in Rotterdam platlegde.

Lees ook ons interview met de topman van Kaspersky: ‘Russen zijn de beste hackers van de wereld’

In een interview met NRC gaf oprichter en topman Jevgeni Kaspersky vorig jaar toe dat zijn bedrijf regelmatig samenwerkt met de FSB, maar niet op een verkeerde manier:

“We zijn een cyberbedrijf, dus moeten we wel samenwerken met de cyberpolitie en cyberautoriteiten. Dat doen we wereldwijd: in Europa, Azië, Amerika, overal. Ook in Rusland. Maar in het nieuws staat: ‘Kaspersky heeft nauwe banden met de FSB.’ Ja, dat klopt wel, maar als klant, en niet anders.”

Kaspersky Lab heeft dochterondernemingen in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. De afgelopen jaren schreef financieel persbureau Bloomberg dat Kaspersky producten voor de Russische inlichtingendienst FSB ontwikkelde en dat Kaspersky-medewerkers agenten vergezelden tijdens invallen.

Het bedrijf ontkende dit in alle toonaarden. “De ziekte om Kremlin- complottheorieën te verspreiden heeft journalisten van Bloomberg bereikt”, schreef Jevgeni Kaspersky op zijn blog. Ondanks de vele verdachtmakingen is er nooit hard bewijs gevonden dat het bedrijf de Russische overheid helpt met spionage of hackoperaties.

Wel ontdekten onderzoekers in de Verenigde Staten dat informatie van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA bij Kaspersky tercht was gekomen. Het bedrijf zei dat dit per ongeluk gebeurde, maar Washington gelooft dit niet.