CBS: aantal vaste banen groeit harder dan flexbanen

Arbeidsmarkt

Om personeel aan zich te binden, delen bedrijven meer vaste contracten uit. In economisch goede tijden is dat minder riskant.

Forensen op weg naar hun werk. De krapte op de arbeidsmarkt neemt toe. Foto Robin Utrecht/ANP

Voor het eerst sinds 2009 is de groei van het aantal vaste banen groter dan die van het aantal flexibele banen. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze dinsdag publiceert.

Het aantal werknemers met een vast contract steeg in de eerste drie maanden van dit jaar met 2,4 procent ten opzichte van een jaar eerder. Het aantal ‘flexibele’ werknemers in loondienst, met bijvoorbeeld een nuluren-, uitzend- of jaarcontract, steeg met 2 procent.

De cijfers illustreren de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. De werkloosheid daalt en werkgevers hebben steeds meer moeite met het vervullen van hun vacatures. Er zijn nu gemiddeld 1,6 werklozen per openstaande vacature. Op het dieptepunt van de crisis, in 2013, waren er zeven werklozen per vacature.

Om personeel aan zich te binden, delen bedrijven meer vaste contracten uit, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS. „Daar komt bij dat het voor bedrijven in economisch goede tijden minder riskant is om een vast contract aan te bieden.”

De werkloosheid daalt al vier jaar, tot nu toe vooral door de groei van flexbanen. De uitzendbranche is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor ruim 40 procent van de nieuwe banen in de afgelopen vier jaar. Het is gebruikelijk dat bedrijven in een net aantrekkende economie voorzichtig zijn en niet meteen vaste contracten uitdelen.

Nu het aandeel vaste contracten wél hard groeit, is het nog niet gezegd dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt definitief ten einde is gekomen. Die trend is al veel langer gaande en begon ruim voor de economische crisis.

In 2003 had nog bijna driekwart van de werkenden een vast contract, in 2017 nog zo’n 60 procent. De overige 40 procent had een flexcontract of werkte als zelfstandige.

Vooral jongeren komen minder snel in vaste dienst. Van de 15 tot 25-jarigen had vijftien jaar geleden nog 55 procent een vast contract. Vorig jaar was dat nog maar 27 procent.

Lees ook het vragenstuk: Nederland is kampioen in flexwerken. Is dat erg?

Bedrijfsvoering belemmerd

De toenemende krapte op de arbeidsmarkt blijkt ook uit een vorige maand gehouden CBS-enquête onder werkgevers. In de zakelijke dienstverlening ervaart al bijna een op de drie ondernemers het personeelstekort als „belemmering” in de bedrijfsvoering. De meeste vacatures zijn er in de handel (ongeveer 45.000), zakelijke dienstverlening (40.000), zorg (30.000) en industrie (20.000).

De werkloosheid is sinds de crisis gedaald van 7,8 procent (begin 2014) naar 4,1 procent. Afgelopen kwartaal waren er nog ongeveer 370.000 werklozen die direct beschikbaar waren voor werk en ook recentelijk naar werk hebben gezocht.

Ook is er nog ‘verborgen werkloosheid’, blijkt uit de CBS-cijfers. Ongeveer 250.000 werklozen zijn wel beschikbaar voor een baan, maar zijn niet meer actief op zoek, bijvoorbeeld omdat ze de moed hebben opgegeven. En zo’n 400.000 mensen met een deeltijdbaan willen meer uren werken en zijn daar ook voor beschikbaar.

    • Christiaan Pelgrim