Dodelijkste aanslag sinds jaren in Indonesië werd gepleegd door één gezin

Indonesië

Bij gelijktijdige aanslagen op drie kerken in de tweede stad van Indonesië zijn dertien mensen gedood, onder wie de zes daders.

Brandweerlieden proberen het vuur te blussen na de ontploffing bij een kerk in Surabaya. Foto Antara Foto/Reuters

Het is één van de dodelijkste aanslagen sinds jaren in Indonesië, en de aanslagplegers kwamen uit één gezin. In Surabaya, de tweede stad van het land, bliezen ze zichzelf zondagmorgen vroeg op, in drie kerken op verschillende plaatsen in de stad. Er vielen zeker dertien doden, onder wie de zes daders. Ruim veertig mensen raakten gewond.

Volgens de politie was het gezin teruggekeerd uit Syrië. De moeder nam haar twee dochters mee de dood in, de jongste was pas negen jaar. De twee zonen gebruikten een motor voor hun aanslag en de vader blies zichzelf bij een derde locatie op met een autobom. Islamitische Staat (IS) heeft de aanslag opgeëist, maar de vader was volgens de politie het hoofd van een lokale cel van het Indonesische terreurnetwerk Jamaah Ansharud Daulah (JAD).

De Verenigde Staten hebben JAD op hun lijst met terroristische organisaties staan. Hoe strak de beweging is georganiseerd, is onduidelijk. De Indonesische inlichtingendienst kwam in 2015 voor het eerst met de term Jamaah Ansharud Daulah, die zoveel betekent als ‘verzetsstrijders van de [Islamitische] Staat’. Het is vooral „een algemene term, gebruikt voor elke aanhanger van IS”, schreef het Institute for Policy Analysis of Conflict (IPAC) uit Jakarta in een onderzoek naar de steun voor IS in Indonesië.

De Indonesische politie bedoelt met JAD de aanhang van Aman Abdurrahman, een extremist die vanuit de gevangenis al jaren radicale opvattingen weet te verspreiden. Hij studeerde aan een door Saoedi-Arabië betaalde universiteit in Jakarta. In 2004 werd hij voor het eerst opgepakt omdat tijdens een van zijn lessen bommen maken per ongeluk een bom ontplofte. In 2014 sprak Abdurrahman vanuit de gevangenis steun uit voor het kalifaat dat de Islamitische Staat in Syrië had uitgeroepen. Abdurrahman vertaalde artikelen van IS naar het Indonesisch en verspreidde die op radicale websites, staat in een ander rapport van het IPAC. Volgens dit instituut namen bewakers eens tien telefoons in beslag die ze in zijn cel hadden gevonden. Het duurde een maandje tot Abdurrahman aan een nieuwe telefoon wist te komen.

Politie onderzoekt het puin na de bomaanslag in Surubaya. Foto Juni Kriswanto/AFP

President: ontmantel netwerken

President Joko Widodo noemde de aanslag in Surabaya zondag „barbaars” en zei dat hij de politie opdracht had gegeven om „dit soort netwerken” te onderzoeken en te ontmantelen. Dit lukte de politie na 2002 bij de dodelijke bomaanslagen op Bali goed, maar de IS-aanhang in Indonesië is diffuser georganiseerd dan de terreurnetwerken van toen.

Een deel van de oplossing ligt ook bij de Indonesische gevangenissen, berucht wegens corruptie. Juist in de streng bewaakte gevangenis waar Abdurrahman en andere terreurveroordeelden vast zitten, was vorige week een opstand. Gevangenen wisten de hand te leggen op wapens uit een opslagruimte, vijf bewakers kwamen om het leven en het duurde langer dan een dag voor de situatie weer onder controle was. Ook dit was volgens de politie de verantwoordelijkheid van JAD; en IS eiste de opstand op.