Lega en Vijfsterren werken aan populistisch kabinet

Formatie Italië Twee populistische partijen in Italië hebben een grote stap gezet naar een kabinet. „We zijn geschiedenis aan het schrijven.”

Foto Flavio Lo Scalzo/ANSA

De kans op een kabinet van de twee grote populistische partijen in Italië is afgelopen weekeinde een stuk groter geworden. Er is twee dagen lang intensief onderhandeld over wat beide partijen een „contract” noemen. Volgens Italiaanse media zijn ze het op veel punten eens geworden, maar was het grote struikelblok zondag de vraag wie de nieuwe premier moet worden.

„We zijn geschiedenis aan het schrijven”, zei Luigi Di Maio zondag, de voorman van de Vijfsterrenbeweging (M5S), een anti-systeempartij die het politieke links-rechts schema afwijst. „We hebben een beetje tijd nodig.” Zijn gesprekspartner is Matteo Salvini, leider van de rechtse anti-migratiepartij Lega.

Na ruim twee maanden van politieke schijnbewegingen en veto’s over en weer is er midden vorige week ineens schot gekomen in de pogingen een kabinet te vormen. Eerst had president Mattarella gedreigd een formateur voor een soort zakenkabinet aan te stellen, onder andere om nieuwe verkiezingen voor te bereiden. Di Maio begon theatraal aan wat hij de start van een nieuwe verkiezingscampagne noemde. Daarop deed mediamagnaat Silvio Berlusconi, politiek bondgenoot van Salvini maar wegens een matige verkiezingsuitslag gedwongen tweede viool te spelen op rechts, een stap opzij. Hij kondigde aan dat hij zijn partner Salvini de ruimte liet te proberen een coalitie met de Vijfsterren te vormen.

Er is veel wat de twee partijen bindt, zoals verzet tegen de pensioenhervorming en plannen voor belastingverlaging en hardere aanpak van illegale immigratie. Maar de band tussen Salvini en Berlusconi was voor Di Maio reden om niet met het hele rechtse blok te willen samenwerken. Volgens Berlusconi, die vreest voor inperking van zijn mediamacht, is de Vijfsterrenbeweging onder de 31-jarige Di Maio „niet rijp” voor regeringsverantwoordelijkheid.

Een opsteker voor de 81-jarige Berlusconi is dat een rechtbank in Milaan een eind heeft gemaakt aan het verbod op politieke functies voor hem, gevolg van een veroordeling wegens fraude. Dat verbod gold eigenlijk nog tot november 2019, maar is „wegens goed gedrag” eerder ongedaan gemaakt.

President Mattarella had zaterdag de Lega en de Vijfsterren duidelijk gemaakt dat hij het laatste woord heeft over de vraag wie als kandidaat-premier het vertrouwen van het parlement vraagt. Bij verschillende gelegenheden heeft Mattarella gezegd dat Italië onlosmakelijk verankerd moet blijven in Europa en in de Navo. Zowel de Lega als de Vijfsterrenbeweging is eurosceptisch en heeft goede contacten met Moskou.

Salvini en Di Maio willen niet dat de ander premier wordt. Salvini eiste een rechtse premier omdat het rechtse blok (met Berlusconi erbij) het grootst is, met 37 procent. Di Maio wilde premier worden als leider van de grootste partij (bijna 33 procent). Gezocht wordt naar een figuur die voor beiden acceptabel is. De twee partijen hebben samen een absolute meerderheid in Kamer en Senaat.