Onderwijs

Het vwo bereidt niet voor op de universiteit

Onderwijsblog De leerling moet beter worden begeleid om later zelfstandig te kunnen studeren aan de universiteit, vindt Wieger Schipper, student wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

ANP Robin van Lonkhuijsen

Nu zijn de 6 vwo-leerlingen, studenten in spe, druk bezig met hun eindexamens. Jammer genoeg zijn de statistieken voor hun toekomstige studie niet gunstig: één op de vijf studenten valt uit in het eerste jaar of vertrekt naar een andere opleiding door gebrek aan zelfkennis en motivatie. Hoe kan het dat jij, of één van jouw vier medestudenten in de collegebanken, zal stoppen met de studie?

Het studiekeuzetraject was al enigszins lastig, dus dan toch maar ‘op safe’ gespeeld en een studie rechten begonnen. Paps en mams zeiden dat dat namelijk wel behoorlijk breed was en je er later veel mee kon. Heel vaak hoor ik iets soortgelijks van medestudenten: ze wisten eigenlijk niet zo goed wat ze precies moesten gaan studeren. Er was zoveel, dus moesten ze maar gewoon een keuze maken. Maar ‘hupsakee’ een studie kiezen is een sprong in het diepe. Dit gold ook voor mij. Er waren zoveel verschillende studies en elke opleiding bood weer wat fantastisch nieuws en uitdagends, de een nog beter dan de ander.

Op de middelbare school krijg je een pasklaar programma. Je wordt al wel naar een alfa-, bèta- of gammadeel geduwd, maar je bent nog niet zelfstandig. Hoe kan een student zich daarna zonder studiebegeleiding redden in de de universiteit? Dat is dan ook precies wat er gebeurt. Zo vielen in mijn eigen studiegroepje van tien studenten twee studenten af. De reden? Wiskunde was toch wel erg veel formules en abstract denken. Tsja, helaas stond dat niet op de studiefolder, want die bevatte louter lofzang.

Geen voorbereiding

Het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs moet een leerling voorbereiden maar het gekke is dat er vooral vakinhoudelijke vaardigheden worden aangeleerd. Er wordt niet ingegaan op de interesse van een leerling. Na zes jaar heb je wel een schip beladen met vaardigheden, maar het kompas is er nog niet.

In al die zes jaren op het vwo volgde je gezapig het curriculum. Je ging naar school, lette braaf op in de klas en maakte vervolgens je huiswerk. Als de toetsweek naderde, leerde je de opgegeven stof en zo lukte het wel. Je deed het omdat het moest, want er was weinig anders te kiezen.

Maar op de universiteit word je kapitein op je eigen schip, terwijl je op het vwo nooit geleerd hebt hoe dat voelt. Jouw foute studiekeuze leidt dan direct tot een verprutst jaar, je collegegeld weg én een gemiste investering van de overheid. Geen enkele docent die je dat even vertelt op de universiteit. Tijdens die zes jaar ben je vooral steeds dieper in de verschillende vakken gedoken maar is eigenlijk niet meer naar jouw eigen horizon gekeken. Want wat interesseert je buiten de schoolboeken, buiten de integraalsommen en buiten de kenmerkende aspecten om?

Je zou bijna een nieuw vak op het vwo introduceren: zelfontplooiing met als doel om jezelf beter te leren kennen, eigen interesses te vinden en je beter voor te bereiden op de studiekeuze. Dan zou een leerling na zes jaar op het vwo niet alleen kennis hebben van ingewikkelde wiskundesommen, talen en het menselijk lichaam, maar ook weten wat hem of haar intrinsiek drijft.

In de vierde klas wist ik wél dat ik naar de universiteit wilde, maar wat daar eigenlijk echt te halen viel, dat was een grijs gebied. Het zou gaaf zijn als de universiteit meer geïntegreerd kan worden in het vwo, om zo het grijze gebied te verkennen en meer te weten wat een (bepaald) wetenschapsgebied nu precies is. Dit ontbreekt nog in alle schoolboeken en die verkenningstocht is niet even vlug te volbrengen met een paar open- en meeloopdagen op de universiteit. Uitwisseling tussen de academie en het vwo is effectiever.

Verkooppraatjes

Laat jezelf ook niet voor de gek houden door fantastische verkooppraatjes van studies, waarbij de ene studie nóg betere toekomstperspectieven heeft dan de andere. Salarissen, baankansen en eer zijn externe factoren die je kompas juist verstoren en je leiden naar de verkeerde studie. Het is leuk dat de studie rechten zo enorm breed is én je er snel een baan mee binnen hengelt, maar als je hart niet sneller gaat kloppen bij een nieuwe aflevering van het proces tegen Holleeder, worden het zware jaren. Misschien was die studiefolder dus toch wél een fata morgana en ben je er vol ingetrapt. Je moet je eigen koers varen en niet die van anderen.

Voor alle studenten en studenten in spe, je reis door de universiteit staat nog niet vast en een eindbestemming is er ook niet. Om succesvol te kunnen navigeren in de academische zee zul je jezelf af moeten vragen waar jouw innerlijk kompas werkelijk naartoe wijst. Het vwo zou daarbij moeten helpen. Navigeren kun je leren.

Wieger Schipper, student wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.